Close Menu
Spoed? Bel 06 55 37 00 00 Op spoednummer geen APP/SMS (doorgeschakeld)
Geen spoed? Bel dan tijdens spreekuur
Ma t/m vr van 8.00 - 9.00 uur: 0252-534340

Zandonderzoek

 

ZANDONDERZOEK BIJ HET PAARD

"Mijn paard heeft geen last van zand, want hij is getest.....".

We merken in gesprekken met paardeneigenaren dat er nog wel eens wat onduidelijkheden rondom het onderwerp “zand” is.

Ook over dit onderwerp staat helaas weer veel onvolledige, dus incorrecte uitleg op internet. Hier gaan we iets verder op het onderwerp in.

 

ZANDOPNAME DOOR PAARDEN

Wat zandopname is niet altijd een probleem, zolang het kleine beetjes zijn en het normaal via de mest mee naar buiten genomen kan worden.

Sommige paarden nemen te veel zand op of scheiden het zand niet goed uit via de mest. Dat kan de darmfunctie gaan verstoren. Als het gaat zakken in de dikke darm wordt het moeilijker om het uit te scheiden. De peristaltiek van de darmen wordt door het gewicht van het zand belemmerd. Dat kan leiden tot dunne mest, te veel mestwater, koliek en vermagering.

Te veel zandopname kan via het management in veel gevallen al voor een deel voorkomen worden. Helaas zijn er paarden die ondanks de maatregelen dan toch nog te veel zand naar binnen werken of werkten.

 

HET ZANDONDERZOEK

Bij twijfel over de aanwezigheid van zand in het paard, kan dit allereerst getest worden middels onderzoek van de mest.

Het is echter niet zo, dat wanneer er in de mest geen zand gevonden wordt, het paard geen zand in de darmen kan hebben!

Als het paard veel zand in de darm heeft, zal dat namelijk niet altijd in gelijke mate met de mest mee naar buiten komen. Er kan zelfs een langere periode helemaal niets naar buiten komen omdat het bij grote hoeveelheid in de darm kan blijven liggen.

Om een beter beeld te krijgen is het daarom belangrijk het zand onderzoekje in de mest een paar keer te herhalen. Doe dit bijvoorbeeld 3-5 keer op opvolgende dagen en op termijn van een maand opnieuw.

 

HOE ZELF ZANDONDERZOEK DOEN

Soms zien we bij mestonderzoek ook veel zand achterblijven in het bakje, in dat geval vermelden we dat automatisch bij de uitslag van het mestonderzoek.

Zelf kun je hier ook een testje op doen. Een zandonderzoek is heel eenvoudig te doen.

Pak een plastic zakje. Pak vervolgens minimaal vijf net geproduceerde mestballen. Je gaat zoeken naar zand dat uit het maagdarmstelsel komt, dus de bal mag natuurlijk niet op een zanderige ondergrond gedeponeerd zijn of al een tijdje in de wind liggen naast een zandbak.

Gooi er water bij tot de mest echt voldoende ruim onder water staat.

Hang het zakje op, bijvoorbeeld aan een touwtje.

Dan breekt het moment aan dat je de mestballen van je paard even mag gaan masseren! (tja.. mensen met paarden doen echt hele rare dingen, maar zo voorkom je dus dat de mestballen soms te hard blijven....)

Wacht even 15 minuten en voel onder aan het zakje of er veel zand zit.

Wat is veel? Wat korreltjes is geen probleem, maar een goede theelepel is te veel.

 

ZAND IN DE PAARDENDARM

Het is een feit dat het zonder apparatuur en soms zelfs met apparatuur lastig kan zijn, om aan de buitenkant van het paard goed te zien wat er aan de binnenkant exact speelt.

Uit een onderzoekje met een rontgen bij paarden met overmatig zand blijkt dan dat je in 25% via deze mesttestjes een betrouwbare uitkomst krijgt. In de overige 75% zag men wel veel zand op de rontgenopname, maar kwam dit er niet uit via de mest.

Dan nog, 25% ontdekt is nog altijd beter dan 0%, dus een zandonderzoekje is niet zinloos. Als er zo al teveel zand uit komt, weet je in ieder geval al dat bij sturen op opname en doorstroming, geen overbodig plan is.

Maar de toevoeging om bij geen zand in de mest niet te snel in conclusie te springen, is dus wel op zijn plaats. Helaas kan een paard dus “heel schoon” scoren maar bij verder onderzoek met rontgenfoto's of een koliekoperatie kan er alsnog een grote hoeveelheid zand gezien worden.

 

ZAND OP DE RONTGEN

Een rontgenfoto is dan natuurlijk een stuk minder belastend als een operatie. Geven de omstandigheden echt aanleiding tot twijfel, dan maken we deze foto op de praktijk, omdat we daar speciale stroomkabels hebben liggen, waardoor we de dieperliggende structuren beter kunnen bekijken.

Hieronder wat algemene tips voor preventie. Na de bovenstaande toelichting zal duidelijk zijn, dat bij grote hoeveelheden zand in de darm we strakker gaan bijsturen dan bij een normaal gezond paard, die veel zand op neemt maar het er nog wel makkelijk uit werkt.

Bij grote hoeveelheden zand in de darm voldoet een normaal kuurtje niet en het kan dan weken tot maanden duren voordat het zand uit de darmen is. In deze periode is  het beter alle toevoeging van zand te gaan vermijden.

 

PREVENTIE

Uiteraard geldt dat peristaltiek van de darmen bevorderd worden door deze niet te lang stil te zetten. Daarom is allereerst voldoende hoeveelheid en spreiding over de dag van de opname van ruwvoer natuurlijk belangrijk.

Vervolgens zie je bij de opname van ruwvoer en gras dus graag weinig toegevoegd zand. Dat kan door het ruwvoer volledig uit de buurt van zand te houden. Let er op dat ook restanten ruwvoer niet in het zand belanden, want het is natuurlijk heerlijk om die sprieten alsnog op te neuzelen. Onderschat ook niet hoeveel zand paarden in hun hoeven meenemen op een betonplaat.

Op de wei kan bij zanderige grond en te kort gras, tijdig gaan bijvoeren het paard helpen minder zand op te nemen. Los zand stuift soms en zo kan er met name aan bakranden veel zand liggen. Sommige paarden maken van een paddock graag een maanlandschap, maar nemen dan toch niet zoveel zand op. Binnenkomen moet namelijk via een echte slikbeweging. Paarden die vervolgens in de paddock of wei veel graven en daarbij echt gaan likken of hapjes nemen zoeken vaak naar mineralen, een goede liksteen/aanvulling kan soms wonderen doen.

Leg natuurlijk ook geen wilgentakken in het zand om daar op te laten oppeuzelen, want door het zand is het dan geen healthy snack meer.

 

PSYLLIUM

Psyllium (vlozaad) kan een gelachtige massa in de darm vormen, welke het zand makkelijker meeneemt. Neemt een paard iets meer zand op dan je lief is, dan is het raadzaam periodiek preventief een kuur te geven.

Een kuur kan je overal bestellen, wij hebben psyllium zaad uiteraard ook op voorraad. De gewenste dosering en duur hang dus een beetje van de situatie af, of het een onderhoudskuurtje is of dat je er echt veel uit moet gaan werken.

Let er ook op dat je altijd echte zaadjes gebruikt. Er zijn zandkuren voor paarden te koop waar de hoeveelheid vlozaad maar 20% is. Als je het paard dan 600 gram voert, komt dat neer op 120 gram psyllium. Dat is voor een groter paard, zelfs als onderhoudsdosering te weinig.