Close Menu
Spoed? Bel 06 55 37 00 00 Op spoednummer geen APP/SMS (doorgeschakeld)
Geen spoed? Bel dan tijdens spreekuur
Ma t/m vr van 8.00 - 9.00 uur: 0252-534340

Vaccinatie influenza

Deze pagina is in 2021 bijgewerkt met het laatste advies van de Sectorraad Paarden.

Influenza vaccinatie paard

Om grote uitbraken te voorkomen, zijn bijna alle paarden in Nederland gevaccineerd tegen influenza. Influenza is er nog wel, maar door de hoge vaccinatiegraad is het verloop milder, uitbraken blijven relatief klein.

Dat is een hele verbetering want ervaringen die in het verleden zijn opgedaan bij grotere uitbraken, bijvoorbeeld in Australie waar de afstanden tussen stallen gemiddeld groter zijn dan in Nederland, maakten duidelijk dat influenza zeer besmettelijk is, helaas ook langere afstanden kan overbruggen en bij niet gevaccineerde paarden veel restproblemen kan geven.

Influenza vormt voor paarden een veel groter gezondheidsrisico, dan een normale griep. Vervelend feit is dat influenza te vaak leidt tot forse restschade in de luchtwegen en dus tot langdurige of uiteindelijk zelfs chronische luchtwegproblemen en euthanasie.

Kortom, influenza uitbraken voorkomen is belangrijk voor het individuele paard, voor paarden in de omgeving en de gehele paardensector. Dit is de reden dat enting tegen influenza bij paarden via de wedstrijdorganisaties KNHS en FEI (internationaal) en op beter georganiseerde stallen verplicht is gesteld.

De frequentie van de verplichte influenza enting voor deelname aan de KNHS wedstrijden, is thans iets lager dan de huidige aanbevolen frequentie in de bijsluiters, de internationale FEI-wedstrijdbond en de Nederlandse Sectorraad Paard. Dat kan natuurlijk tot enige verwarring leiden. Hieronder leggen we alles met betrekking tot deze vaccinatie exact uit.

Heb je een paard dat hoogstwaarschijnlijk FEI gaat lopen, let er dan op dat je echt op tijd de bredere basisvaccinatie hebt geregeld en het paspoort helemaal klopt, voor je daadwerkelijk gaat.

 

COMBINATIE ENTING EN APARTE INFLUENZA ENTINGEN

Voor influenza zijn er combinatie entingen (met tetanus) en aparte entingen. Enten tegen tetanus is niet verplicht, want een tetanusbesmetting is niet besmettelijk. Deze beschermt alleen het individuele paard en dan mag iedere eigenaar zelf bepalen of bescherming geregeld moet worden.

In praktijk ent bijna iedere paardeneigenaar ook tegen tetanus en krijgen bijna alle paarden dus combinatievaccinaties. De enting tegen influenza moet voor handhaving van de werking frequenter gegeven blijven worden, dan de enting tegen tetanus. Daarom zijn er dus zowel combinatie entingen als aparte entingen.

 

WAT IS INFLUENZA ?

Influenza is een regelmatig voorkomend virus dat infectie in de voorste luchtwegen veroorzaakt. Het paard is slomer en rillerig, kan neusuitvloeiing en koorts krijgen. Vaak gaat het in een later stadium hoesten. Omdat de infectie het slijmvlies beschadigd, kunnen normaal aanwezige bacteriën vervelende secundaire infecties gaan veroorzaken (zoals longontsteking of bronchitis).

Volwassen paarden sterven zelden aan influenza. Het is de kans op langdurige of chronische luchtwegproblemen, die problematisch is. Bij niet geënte paarden is er te veel kans op blijvende luchtwegproblemen. Moeten leven met structurele luchtwegproblemen, wordt zeer onprettig, dus dan wordt euthanasie de aangewezen route. Kleine veulens die onvoldoende antistoffen via de biest binnen kregen, kunnen wel direct door influenza sterven.

 

HET EFFECT VAN VACCINATIE INFLUENZA PAARD

Ook een enting geeft geen garantie dat een paard geen influenza kan krijgen. Maar enting verlaagt de kans op het krijgen van de ziekte, de ernst van de verschijnselen en de kans op permanente schade aan luchtwegen. Het drukt dus niet influenza, maar de kans op verkeerde ontwikkelingen sterk terug. 

Na besmetting zal een geënt paard minder virus uit scheiden. Dat is ook heel belangrijk, want influenza is zeer besmettelijk omdat het influenzavirus heel klein is. Het kan lang in de lucht hangen en zich over tientallen meters via lucht verspreiden. Als het paard minder virus los laat, zal hij veel minder de lucht in duwen en dus minder verspreiden.

Influenza is via enting zeker niet helemaal uitgebannen, maar gewoon veel minder opvallend aanwezig. Om zeker te weten of een verkoudheid influenza is, moet gericht getest worden. Maar als het mild verschijnt, dan wordt dit natuurlijk vaak niet gedaan. Dan is het gewoon "een virusje".

Het virus wijzigt ook regelmatig (verschillende stammen). Daar staat gelukkig tegen over, dat de entingvloeistoffen regelmatig worden aangepast.

 

ENTEN INFLUENZA VERPLICHT VIA KNHS (NEDERLAND) EN FEI (INTERNATIONALE REGELS)

Op KNHS en FEI wedstrijden maar ook door veel stalhouders, is enten verplicht. Zij zorgen er zo voor dat het risico op het ontstaan van hoge infectiedruk, al sterk is terug gebracht. Op FEI wedstrijden vraagt men om hogere frequentie van de enting. Dat sluit beter aan op onderzoeken die gedaan zijn naar de beschermingsgraad en bijsluiters van de vaccinaties.

Zonder controles op naleving, komen er te veel onbeschermde paarden. Dit kan onbewust en per ongeluk zijn (vergeten, te laat enz) maar komt ook bewust voor, want er zijn ook eigenaren die bij verzorging vooral denken aan een borstel, groen gras of een nieuw zadeldekje.

Bij de FEI is er daarom actieve controle van paspoorten. Men probeert in ieder geval te regelen, eigenaren te ontmoedigen op wedstrijd te gaan met paarden, die de infectiedruk op het terrein sterk omhoog kunnen gooien.

 

OPBOUW VACCINATIE

De influenzavaccinatie omhelst een basisvaccinatie en daarna een jaarlijks terugkomende hervaccinatie.

Een goede basis is heel belangrijk, omdat de jaarlijkse vaccinatie anders niets of te weinig doet. Als het paard te lang zonder bescherming rond loopt, zet 1 nieuwe enting geen afdoende bescherming op gang.

Uit onderzoek blijkt zeer duidelijk dat de bescherming na 6-9 maanden aan het verzwakken is. Dit maakt het in zijn algemeenheid slimmer de interval tussen de influenzavaccinaties te verkorten, dan ze te willen verlengen.

 Voor de volledige duidelijkheid zetten we alle verplichtingen en recente adviezen voor u op een rijtje. Dan kunt u zelf kiezen.

 

REGELS BIJ KNHS

Basisvaccinatie KNHS

De basisvaccinatie is een eerste vaccinatie en tussen de 21 en 92 dagen een tweede.

Herhaalfrequentie KNHS

De jaarlijkse hervaccinatie moet binnen 12 maanden gegeven zijn, omdat de bescherming anders echt niet meer met 1 enting goed op peil te krijgen is.

Let goed op de volgende voorwaarden:

Zijn er meer dan 12 maanden verstreken, dan moet daarom voor de deelname aan een wedstrijd, de gehele basisvaccinatie overnieuw.

Na de vaccinatie mag het paard 7 dagen geen wedstrijd starten.

Op de pagina “influenza” in het paspoort moet de basisvaccinatie binnen het voorgestelde tijdschema staan.

Andere mogelijkheid is dat de basisenting nog in een oud vaccinatieboekje genoteerd werd. In dat geval moet de pagina “influenza” in uw paspoort starten met de exacte beschrijving “The vaccination history of this horse is correct. Last vaccination on..,” en voorzien zijn van een handtekening en een stempel van een dierenarts. Afwijkingen in de zin, hoe klein dan ook, hoeft de jury niet te tolereren. Heeft u een ouder paspoort, dan staat er misschien nog “The vaccination history of this horse is correct till…”, maar “till…” hoeft al enige tijd niet meer toegevoegd te worden.

 

FEI REGELS

Basisvaccinatie FEI

Hier geldt dat allereerst de basisvaccinatie conform KNHS van toepassing is. Aanvullend geldt bij de FEI dat er binnen 6  maanden na de basisenting een derde enting  voor de basis verplicht is.

Herhaalfrequentie FEI

Ook hier geldt dat de herhaalenting minimaal 1 keer per jaar herhaald moet worden.

Als aanvullende bepaling geldt bij de FEI dat op wedstrijd de enting nooit langer geleden mag zijn, dan 6 maanden en 21 dagen voor de wedstrijd én het paard mag nooit gevaccineerd zijn in de laatste 7 dagen voor het paard op het wedstrijdterrein verschijnt.

 

ADVIES SRP

De Sectorraad Paarden is een samenwerking van organisaties ter behartiging van de collectieve belangen van de paardensector in Nederland.

Basisvaccinatie SRP

Het avies van de Sectorraad Paard is de basisvaccinatie uit 3 vaccinaties te laten bestaan, zodat de afweer vanuit de basis beter op gang komt.

Uiteraard moet de moeder goed geent zijn. Vervolgens het veulen op 6 maanden, de tweede 3-4 weken later en de derde vaccinatie ongeveer 6 maanden later.

Herhaalvaccinatie SRP

Bij jonge paarden kan men stellen dat er verhoogd risico is, dus adviseert de SRP tot 3-jarige leeftijd de herhaalvaccinatie 2 maal per jaar te herhalen. Na de uitgebreidere basis kan men bij volwassen paarden direct naar 1 maal herhalen per jaar of aansluiten bij de herhaalfrequentie van de FEI.

 

IN HET KORT

Door de basis breder te doen, sluit alles beter aan op onderzoek, de adviezen in de bijsluiters en regels van de internationale wedstrijdbonden. Zonder deze bredere basis lijkt het slimmer de jaarlijkse herhaaltermijn eerder te gaan verkorten dan hem nog verder te willen verlengen.

 

BESCHERMING VAN UW STAL

Als staleigenaar is het niet overdreven VOOR een paard op stal komt, eerst even te controleren of vaccinatie goed heeft plaatsgevonden. Bij onduidelijke snot en geen vaccinatie houdt u het paard liever nog even buiten de deur. De bonden willen dat er 7 dagen voor bezoek van een wedstrijd, geen enting geplaatst is.

In de bijsluiter staan de immunisatieperiode veiligheidshalve op een iets langere termijn. Aanvang immunisatie: 2 weken na de basisvaccinatie. Duur immunisatie: 5 maanden na de basisvaccinatie, 12 maanden na de eerste hervaccinatie.

Gaan wennen op een nieuw adres tussen nieuwe paarden, mensen, voeding en gewoontes kan veel stress geven. Dan komen veel latent aanwezige ziekten opeens naar boven. Een niet goed geent paard of een paard dat wel een enting kreeg maar nog niet door de immunatie is, gaat veel meer virus op het terrein uit scheiden.

Natuurlijk is bij aankomst op de nieuwe stal een nieuw paard apart houden, niet altijd heel eenvoudig te realiseren. Maar bekend moet zijn dat in praktijk verreweg de meeste uitbraken begonnen met insleep van een nieuwkomer. Denk ook liever niet aan een enting of een ziekte, want er zijn meerdere ziekten. Sommige virusuitbraken vragen heel veel extra zorg en kunnen forse impact sorteren. Zet een paard dus waar mogelijk altijd 2 weken apart. Op de ene stal is dat makkelijker te realiseren dan op de andere.

 

AFWIJKING ENTINGSCHEMA DRACHT

Voor fokkers is het belangrijk te weten dat bij drachtigheid,  de frequentie omhoog moet, om een kwetsbaarder veulen goed beschermd te krijgen.

DRACHTIG
Influenza en tetanus bij voorkeur in de 3e en 9e maand, zodat moeder en kind de eerste periode direct beter beschermd zijn.

Wilt u de merrie enten tegen rhino dan geldt hier voorkeur voor de 3e, 5e, 7e en 9e maand van de dracht.

VEULEN

De eerste enting van het veulen is op 6 maanden. Als de merrie in de laatste vier maanden van de dracht niet geënt is, wordt het veulen op 5 maanden geënt. De tweede enting 4-6 weken daarna. De eerste enting en de éénmalige snel opvolgende tweede enting samen, is de basisenting. U kunt vervolgens kiezen voor de KNHS frequentie of de SRP frequentie.
 

PASPOORTEN

De enting moet verplicht genoteerd worden in het paspoort, ook als het paard nooit op wedstrijd gaat. Het is handig, als het paspoort bij het paard is, tijdens het enten. De stikker in het paspoort kan natuurlijk altijd nog even achteraf geregeld worden, maar dat is natuurlijk minder efficient.

 

NA DE ENTING

Bij paarden komen ongewenste reacties gelukkig veel minder voor, dan bijvoorbeeld bij kinderen.

Wat bijna nooit voorkomt, maar wel bij iedere eigenaar bekend moet zijn, is dat een lichaam bij toediening van niet lichaamseigen stoffen een allergische reactie kan ontwikkelen met directe shock tot gevolg. Dat kan dus ook bij een enting voorkomen. Gelukkig is zo een zware allergische reactie zeer uitzonderlijk. Toch willen we dat u weet, dat dit mogelijk is.

Iets vaker, maar nog altijd incidenteel, zien we dat er tijdelijke zwellingen op de geïnjecteerde plaats kan verschijnen. Dit kan dan weer verschillende oorzaken hebben. Ook kan het paard even koorts krijgen. De koorts duurt meestal een dag, maximaal drie dagen en gaat over zonder medicatie. Als het paard echter zijn eetlust verliest of zich belabberd voelt door de koorts, mogen koortsremmers toegediend worden.

Het is belangrijk om te weten dat een enting helaas ook een tijdelijke vermindering van weerstand veroorzaakt, waardoor een willekeurig rondsluimerend virus makkelijker kan toeslaan en dan de conditie kan verminderen. Ook al hebben dit soort besmettingen bijna nooit zulke forse gevolgen als influenza zelf snel heeft, is wat extra waakzaamheid voor en na enting op zijn plaats. Mocht u iets ongewoons merken, willen we dit graag weten.

Fabrikanten schrijven in bijsluiters geen rust meer voor, maar adviseren “stress te vermijden voor en na de vaccinatie”. Hou het paard op de dag rustig en daarna ook wat rustiger. Controleer bij twijfel zeker de temperatuur, want een paard met koorts of pijn gaan trainen voegt natuurlijk geen verbetering toe.

Wij enten al lange tijd meer dan 3000 keer per jaar tegen influenza en tetanus en kiezen mede vanwege kans op bijwerkingen, per definitie voor hoogwaardige vaccins. Gaat men prijzen van dierenartsen vergelijken om via deze weg op de totale kosten voor het houden van een paard met bijvoorbeeld wel zes euro per jaar te kunnen beparen, dan is het dus ook een goed idee daarbij te vragen, welke vaccins exact gebruikt worden.

 

VACCINATIES OP TIJD IN UW AGENDA

Kies de gewenste freqeuntie en zet de vaccinatiedata ruim van te voren in de agenda. Dan ben je altijd binnen schema en op tijd zijn levert hier dus iets op, want dan hoeft de basis niet onverhoopt opnieuw.

We begrijpen dat het een beetje irritant is, als bij verder te laat zijn met de jaarlijkse herhaling, een basisvaccinatie weer opnieuw gezet moet worden. We worden met regelmaat gevraagd de notitie in het paspoort alsnog erg ver, soms zelfs maanden, te anti-dateren en dat zal bij andere dierenartsen niet anders zijn. De reden dat we hier niet aan mee willen werken is hier boven eigenlijk al uitgelegd, uit de vaccinatieschema's blijkt duidelijk dat veel herhaalentingen in Nederland al echt op de maximale termijn zijn gezet.

Als de kosten van de extra inhaalenting een probleem zijn, dan is het beter ook het geld voor de te late enting te gebruiken voor een koffie met gebak of iets dergelijks. De stof kan dan met 1 prik met volledige zekerheid, toch niet meer op gang kan komen. Dus dat heeft zeer hoog gebakken lucht gehalte, waar anderen paardeneigenaren en paarden in de toekomst de dupe van kunnen worden. Wij staan er liever voor dat paspoorten blijven kloppen, zodat iedereen in die toekomst zelf kan bepalen wat hij wel en niet op stal of in het weiland tussen andere paarden wil laten rond lopen. 

Via verkeerde omgang met entingen en paspoorten is een te meegaande dierenarts helemaal niet zo aardig, maar gewoon voor iedereen onbetrouwbaar. Onbetrouwbaar voor stalhouders, andere paardeneigenaren die wel netjes hun agenda bijhouden en geld spenderen aan vaccinaties, een eventuele nieuwe eigenaar van het paard in de toekomst enzovoorts. Dit zal natuurlijk niemands bedoeling zijn, maar bij deze enting werkt afwezigheid van bescherming in de tijd dus erg ver door.

Het is ons gezamelijk belang dat paspoorten de situatie voldoende weergeven zoals hij is en andere paardenliefhebbers daar op kunnen vertrouwen. Zet dus liever de vaccinaties in de agenda. Zeker als u de KNHS termijnen volgt, zet de reminder dan altijd iets ruimer voor de uiterste prikdatum. Zo wordt binnen de tijd zijn, heel makkelijk.

 

UP TO DATE

We hopen dat u hiermee een completer beeld heeft, van alle ontwikkelingen rondom de influenza vaccinatie.

Dit is een bijzondere vaccinatie omdat influenza zich sneller en verder kan uitbreiden, dan bij alle andere infectieziekten het geval is.

Het influenza virus is niet weg en wordt in Nederland nog jaarlijks aangetoond in zieke paarden. Gelukkig horen we maar zelden dat er paarden in sterke luchtwegproblemen komen door influenza. Maar dit komt dus omdat zo groot deel van de paardenpopulatie nu is gevaccineerd tegen deze ziekte.

Voor influenza geldt dat als meer dan 80% van de paarden is gevaccineerd, de kans heel klein is dat het influenza virus zich nog ver en extreem kan verspreiden. Dit noemen we ook wel ‘groepsimmuniteit’. Een ziekteverwekker heeft onbeschermde, niet gevaccineerde paarden nodig om zich snel in te vermenigvuldigen. Als de vermenigvuldiging stokt, omdat een paard een goede weerstand heeft tegen het virus, kan het zich veel minder makkelijk verspreiden.

De marge op deze enting is voor ons relatief laag, de marge op behandelingen door een forse toename aan luchtwegproblemen, zou een stuk hoger worden. Enten doet u dus niet zo zeer voor de dierenarts, maar voor alle paarden om u heen.

Wat er gebeurt als paarden niet of niet goed worden gevaccineerd tegen influenza, heeft men in Australië in 2007 meegemaakt. Paarden influenza kwam hier tot 2007 niet voor, maar werd ondanks strikte quarantaine eisen van Australië, toch per ongeluk het land binnen gebracht. Hierdoor kregen in zeer korte tijd 20% van de Australische paardenpopulatie, 47.000 paarden griep met alle restgevolgen die er bij horen. Ondanks zeer grote afstanden tussen stallen, enorm veel luchtwegproblemen en chonische problemen dus veel euthanasie.

https://www.dpi.nsw.gov.au/animals-and-livestock/horses/health-and-disease/influenza/summary-of-the-200708-ei-outbreak 

Deze enting is er, om een extreem verdrietige situatie, die niet alleen het eigen paard maar veel paarden en veel verschillende paardenhouders emotioneel echt zwaar zou gaan raken, zo veel mogelijk op de rem te gooien.

Daar gaat het bij deze vaccinatie uiteindelijk om!

Oeps, de pagina is nu eigenlijk een beetje te lang geworden, veel langer dan de andere pagina's over vaccinaties. Maar dit strookt dus met het feit dat influenza voor de gehele paardenhouderij uiteindelijk echt de allerbelangrijkste paardenvaccinatie is.