Close Menu
Spoed? Bel 06 55 37 00 00 Op spoednummer geen APP/SMS (doorgeschakeld)
Geen spoed? Bel dan tijdens spreekuur
Ma t/m vr van 8.00 - 9.00 uur: 0252-534340

Vaccinatie influenza

Deze pagina is in juli 2021 weer bijgewerkt met de adviesfrequentie van de Sectorraad Paarden.

Influenza vaccinatie paard

Om grote uitbraken te voorkomen, zijn op dit moment bijna alle paarden in Nederland gevaccineerd tegen influenza. Daarom waren er de laatste jaren gelukkig nog alleen kleine en geen hele grote influenza uitbraken.

Er is alle reden, daar actief aan te blijven werken. Influenza vormt voor paarden een hoger risico, dan een normale griep. De ervaringen die in het verleden reeds zijn opgedaan bij grotere uitbraken maakten duidelijk dat influenza zeer besmettelijk is en langere afstanden kan overbruggen. Vervelende bijkomstigheid is dat influenza te vaak leidt tot restschade in de luchtwegen en dus tot meer langdurige of uiteindelijk chronische luchtwegproblemen.

Influenza uitbraken voorkomen is daarom belangrijk voor het individuele paard, voor paarden in de omgeving en de gehele paardensector. Het belang voor de gehele sector is de reden dat enting tegen influenza bij paarden via de wedstrijdorganisaties KNHS en FEI (internationaal) en op goed georganiseerde stallen verplicht is gesteld.

De frequentie van de verplichte influenza enting voor deelname aan de KNHS wedstrijden, is thans iets lager is dan de huidige aanbevolen frequentie in de bijsluiter, de internationale FEI-wedstrijdbond en de Nederlandse Sectorraad Paard. Dat kan even tot enige verwarring leiden, hieronder leggen we alles iets verder uit.

Als je opeens internationaal gaat starten is dit zeker iets, om niet over het hoofd te willen zien.

 

COMBINATIE ENTING EN APARTE INFLUENZA ENTINGEN

Voor influenza zijn er combinatie entingen (met tetanus) en aparte entingen. Enten tegen tetanus is niet verplicht, want een tetanusbesmetting is niet besmettelijk. Deze beschermt alleen het individuele paard en dan mag iedere eigenaar zelf bepalen wat hij nodig vindt.

In praktijk ent bijna iedere paardeneigenaar ook tegen tetanus en krijgen bijna alle paarden dus combinatievaccinaties. De enting tegen influenza moet voor handhaving van de werking frequenter gegeven blijven worden, dan de enting tegen tetanus. Daarom zijn er dus zowel combinatie entingen als aparte entingen.

 

WAT IS INFLUENZA ?

Influenza is een regelmatig voorkomend virus dat infectie in de voorste luchtwegen veroorzaakt. Het paard is slomer en rillerig, kan neusuitvloeiing en koorts krijgen. Vaak gaat het in een later stadium hoesten. Omdat de infectie het slijmvlies beschadigd, kunnen normaal aanwezige bacteriën vervelende secundaire infecties gaan veroorzaken (zoals longontsteking of bronchitis).

Volwassen paarden sterven zelden aan influenza. Het is de kans op langdurige of chronische luchtwegproblemen, die problematisch is. Bij niet geënte paarden is er te veel kans op blijvende luchtwegproblemen. Moeten leven met structurele luchtwegproblemen, is zeer onprettig. Kleine veulens die onvoldoende antistoffen via de biest binnen kregen, kunnen wel door influenza sterven.

 

HET EFFECT VAN VACCINATIE INFLUENZA PAARD

Ook een enting geeft geen garantie dat een paard geen influenza kan krijgen. Maar enting verlaagt de kans op het krijgen van de ziekte, de ernst van de verschijnselen en de kans op permanente schade aan luchtwegen. Het drukt kans op verkeerde ontwikkelingen sterk terug. 

Na besmetting zal een geënt paard minder virus uit scheiden. Dat is belangrijk, want influenza is zeer besmettelijk omdat het influenzavirus heel klein is. Het kan lang in de lucht hangen en zich over tientallen meters via lucht verspreiden. Als het paard minder virus los laat, zal hij veel minder de lucht in duwen en duw minder verspreiden.

Influenza is via enting dus niet helemaal uitgebannen, maar veel minder opvallend aanwezig.

Het virus wijzigt ook regelmatig (verschillende stammen). Daar staat gelukkig tegen over, dat de entingvloeistoffen regelmatig worden aangepast.

 

ENTEN INFLUENZA VERPLICHT VIA KNHS (NEDERLAND) EN FEI (INTERNATIONALE REGELS)

Op KNHS en FEI wedstrijden en door veel stalhouders is enten verplicht. Zo wordt het risico op besmetting met influenza, al sterk terug gebracht. Op FEI wedstrijden vraagt men om hogere frequentie van de enting. Dat sluit beter aan op onderzoeken die gedaan zijn naar de werking, beschermingsgraad van de vaccinaties.

Zonder controles op naleving, komen er te veel onbeschermde paarden. Dit kan onbewust en per ongeluk zijn (vergeten, te laat enz) maar komt ook bewust voor, want  er zijn ook eigenaren die vinden dat het paard zijn gezondheid na het eten van voldoende groen gras al voldoende is beschermd.

Zeker bij de FEI, is er daarom ook controle van paspoorten.

 

OPBOUW VACCINATIE

De influenzavaccinatie omhelst een basisvaccinatie en daarna een jaarlijks terugkomende hervaccinatie.

Een goede basis is heel belangrijk, omdat de jaarlijkse vaccinatie anders niets of te weinig doet. Als het paard te lang zonder bescherming rond loopt, zet 1 nieuwe enting geen afdoende bescherming op gang.

Uit onderzoek blijkt zeer duidelijk dat de bescherming na 6-9 maanden aan het verzwakken is. Dit maakt het in zijn algemeenheid slimmer de interval tussen de influenzavaccinaties te verkorten, dan ze te willen verlengen.

 Voor de volledige duidelijkheid zetten we alle verplichtingen en recente adviezen voor u op een rijtje. Dan kunt u zelf kiezen.

 

REGELS BIJ KNHS

Basisvaccinatie KNHS

De basisvaccinatie is een eerste vaccinatie en tussen de 21 en 92 dagen een tweede.

Herhaalfrequentie KNHS

De jaarlijkse hervaccinatie moet binnen 12 maanden gegeven zijn, omdat de bescherming anders echt niet meer met 1 enting goed op peil te krijgen is.

Let goed op de volgende voorwaarden:

Zijn er meer dan 12 maanden verstreken, dan moet daarom voor de deelname aan een wedstrijd, de gehele basisvaccinatie overnieuw.

Na de vaccinatie mag het paard 7 dagen geen wedstrijd starten.

Op de pagina “influenza” in het paspoort moet de basisvaccinatie binnen het voorgestelde tijdschema staan.

Andere mogelijkheid is dat de basisenting nog in een oud vaccinatieboekje genoteerd werd. In dat geval moet de pagina “influenza” in uw paspoort starten met de exacte beschrijving “The vaccination history of this horse is correct. Last vaccination on..,” en voorzien zijn van een handtekening en een stempel van een dierenarts. Afwijkingen in de zin, hoe klein dan ook, hoeft de jury niet te tolereren. Heeft u een ouder paspoort, dan staat er misschien nog “The vaccination history of this horse is correct till…”, maar “till…” hoeft al enige tijd niet meer toegevoegd te worden.

 

FEI REGELS

Basisvaccinatie FEI

Hier geldt dat allereerst de basisvaccinatie conform KNHS van toepassing is. Aanvullend geldt bij de FEI dat er binnen 6  maanden na de basisenting een derde enting  voor de basis verplicht is.

Herhaalfrequentie FEI

Ook hier geldt dat de herhaalenting minimaal 1 keer per jaar herhaald moet worden.

Als aanvullende bepaling geldt bij de FEI dat op wedstrijd de enting nooit langer geleden mag zijn, dan 6 maanden en 21 dagen voor de wedstrijd én het paard mag nooit gevaccineerd zijn in de laatste 7 dagen voor het paard op het wedstrijdterrein verschijnt.

 

ADVIES SRP

De Sectorraad Paarden is een samenwerking van organisaties ter behartiging van de collectieve belangen van de paardensector in Nederland.

Basisvaccinatie SRP

Het avies van de Sectorraad Paard is de basisvaccinatie uit 3 vaccinaties te laten bestaan, zodat de afweer vanuit de basis beter op gang komt.

Uiteraard moet de moeder goed geent zijn. Vervolgens het veulen op 6 maanden, de tweede 3-4 weken later en de derde vaccinatie ongeveer 6 maanden later.

Herhaalvaccinatie SRP

Bij jonge paarden kan men stellen dat er verhoogd risico is, dus adviseert de SRP tot 3-jarige leeftijd de herhaalvaccinatie 2 maal per jaar te herhalen. Na de uitgebreidere basis kan men bij volwassen paarden direct naar 1 maal herhalen per jaar of aansluiten bij de herhaalfrequentie van de FEI.

 

IN HET KORT

Door de basis breder te doen, sluit alles beter aan op onderzoek, de adviezen in de bijsluiters en regels van de internationale wedstrijdbonden. Zonder deze bredere basis lijkt het slimmer de jaarlijkse herhaaltermijn iets te verkorten, dan deze te verlengen.

 

BESCHERMING VAN UW STAL

Als staleigenaar is het niet overdreven VOOR een paard op stal mag, al te controleren of vaccinatie goed heeft plaatsgevonden. 

De bonden willen dat er 7 dagen voor bezoek van een wedstrijd, geen enting geplaatst is. Dit komt omdat er een immunisatieperiode is. In de bijsluiter staan deze veiligheidshalve op een iets langere termijn. Aanvang immunisatie: 2 weken na de basisvaccinatie. Duur immunisatie: 5 maanden na de basisvaccinatie, 12 maanden na de eerste hervaccinatie.

Gaan wennen op een nieuw adres tussen nieuwe paarden, voeding en gewoontes kan veel stress geven en juist dan komen veel latent aanwezige ziekten opeens naar boven. Lees: een niet goed geent paard of een paard dat nog niet door de immunatie is, gaat meer virus uitscheiden. Het is handig als dat paard dan niet in direct contact is met andere gezonde paarden en zijn snotneus over het hek of in de gezamelijke waterbak steekt want dat maakt de infectiedruk gelijk wel erg hoog. Als deze druk dan ook nog andere niet goed gevaccineerde paarden tegen komt is, zijn alle ingredienten aanwezig voor langdurig gezeur.

Natuurlijk is het niet altijd heel eenvoudig te realiseren. Maar waar mogelijk is tijdelijke isolatie van nieuwkomers, of apart zetten met een 1 paard, een zeer slimme maatregel voor verhoging van bescherming van de grotere groep. Het kan verschillende virussen terugdringen. Let bij sokkenpaarden ook goed op aanwezigheid van jeuk, wellicht mijt, in de nieuwkomer. 

Het is slim enting onderdeel te maken van een ruimer pakket preventiemaatregelen, om te zorgen dat het de beschermende werking zo goed mogelijk kan geven, als dat onverhoopt een keer nodig is.

 

AFWIJKING ENTINGSCHEMA DRACHT

Voor fokkers is het belangrijk te weten dat bij drachtigheid,  de frequentie omhoog moet, om een kwetsbaarder veulen zo goed mogelijk beschermd te krijgen.

DRACHTIG
Influenza en tetanus bij voorkeur in de 3e en 9e maand, zodat moeder en kind de eerste periode direct beter beschermd zijn.

Wilt u de merrie enten tegen rhino dan geldt hier voorkeur voor de 3e, 5e, 7e en 9e maand van de dracht.

VEULEN

De eerste enting van het veulen is op 6 maanden. Als de merrie in de laatste vier maanden van de dracht niet geënt is, wordt het veulen op 5 maanden geënt. De tweede enting 4-6 weken daarna. De eerste enting en de éénmalige snel opvolgende tweede enting samen, is de basisenting. U kunt vervolgens kiezen voor de KNHS frequentie of de SRP frequentie.
 

PASPOORTEN

De enting moet verplicht genoteerd worden in het paspoort, ook als het paard nooit op wedstrijd gaat. Het is handig, als het paspoort bij het paard is, tijdens het enten. De stikker in het paspoort kan natuurlijk altijd nog even achteraf geregeld worden, maar heel efficient is dat niet.

 

NA DE ENTING

Bij paarden komen ongewenste reacties gelukkig veel minder voor, dan bijvoorbeeld bij kinderen.

Wat bijna nooit voorkomt, maar wel bij iedere eigenaar bekend moet zijn, is dat een lichaam bij toediening van niet lichaamseigen stoffen een allergische reactie kan ontwikkelen met directe shock tot gevolg. Dat kan dus ook bij een enting voorkomen. Gelukkig is zo een zware allergische reactie zeer uitzonderlijk. Toch willen we dat u weet, dat dit mogelijk is.

Iets vaker, maar nog altijd incidenteel, zien we dat er tijdelijke zwellingen op de geïnjecteerde plaats kan verschijnen. Dit kan dan weer verschillende oorzaken hebben. Ook kan het paard even koorts krijgen. De koorts duurt meestal een dag, maximaal drie dagen en gaat over zonder medicatie. Als het paard echter zijn eetlust verliest of zich belabberd voelt door de koorts, mogen koortsremmers toegediend worden.

Het is belangrijk om te weten dat een enting helaas ook een tijdelijke vermindering van weerstand veroorzaakt, waardoor een willekeurig rondsluimerend virus makkelijker kan toeslaan en dan de conditie kan verminderen. Ook al hebben dit soort besmettingen bijna nooit zulke forse gevolgen als influenza zelf snel heeft, is waakzaamheid voor en na enting belangrijk. Mocht u iets ongewoons merken, willen we dit graag weten.

Fabrikanten schrijven in bijsluiters geen rust meer voor, maar adviseren “stress te vermijden voor en na de vaccinatie”. Hou het paard op de dag rustig en daarna ook wat rustiger. Controleer bij twijfel zeker de temperatuur, zodat je niet per ongeluk een paard met koorts aan het werk zet.

Wij enten al lange tijd meer dan 3000 keer per jaar tegen influenza en tetanus en kiezen mede vanwege kans op bijwerkingen, per definitie voor hoogwaardige vaccins. Gaat u prijzen van dierenartsen tot op de euro vergelijken,dan is het relevant ook na te vragen, welke vaccins exact gebruikt worden.

 

VACCINATIES OP TIJD IN UW AGENDA

Kies de gewenste freqeuntie en zet de vaccinatiedata ruim van te voren in de agenda. Dan ben je altijd binnen schema en op tijd zijn levert hier dus iets op, want dan hoeft de basis niet onverhoopt overnieuw.

We begrijpen dat het irritant is, dat bij verder te laat zijn met de jaarlijkse herhaling, de basisvaccinatie weer opnieuw gezet moet worden. Wij worden met regelmaat gevraagd de notitie in het paspoort alsnog te dateren, dat zal bij andere dierenartsen niet anders zijn. Echter, uit bovenstaande toelichting op de vaccinatieschema's blijkt duidelijk dat veel herhaalentingen in Nederland al echt op de maximale termijn zijn gezet. Ons vragen om zo een enting dan ook nog even flink te dateren, betekent dat de stof echt niet meer voldoende op gang kan komen en het paard vervolgens jarenlang overal met zogenaamd correct paspoort gaat rondlopen, terwijl het in werkelijkheid helemaal niet goed gevaccineerd is en bij ziek worden toch veel virus gaat uitscheiden. Zo maakt men iedere vorm van preventiesysteem, voor iedereen onbetrouwbaar. Onbetrouwbaar voor stalhouders, andere paardeneigenaren die wel een agenda gebruiken, een eventuele nieuwe eigenaar van het paard in de toekomst enzovoorts.

Bij te lange termijnen is het alsog gaan spuiten van een herhaalenting compleet zinloos, een beetje te vergelijken met het spuiten van gebakken lucht. Het is dan dus beter gewoon gezellig een kopje koffie van het geld van deze vaccinatie te gaan drinken en het paspoort de situatie te laten weergeven. De situatie is dan, dat het een onbeschermd paard is en daar niet over gelogen wordt.

Zet liever de vaccinaties in de agenda. Zeker als u de KNHS termijnen volgt, zet de reminder dan altijd iets ruimer voor de uiterste prikdatum. Zo wordt binnen de tijd zijn heel makkelijk.

 

UP TO DATE

We hopen dat u hiermee een completer beeld heeft, van de ontwikkelingen rondom de influenza vaccinatie.

De marge op het geven van influenza entingen is voor de dierenarts relatief erg laag. Een frequentieverhoging adviseren vormt bepaald geen sterke steun richting de bedrijfsvoering. Maar deze vaccinatie is echt in belang van alle paardenliefhebbers. Het tegengaan van uitbraken is in het belang van het individuele paard en de paarden in zijn omgeving en die omgeving kan dus veel sneller verder uitbreiden dan bij ander infectieziekten het geval is. Daarom verdient deze vaccinatie bijzondere aandacht.