Close Menu
Spoed? Bel 06 55 37 00 00 Op spoednummer geen APP/SMS (doorgeschakeld)
Geen spoed? Bel dan tijdens spreekuur
Ma t/m vr van 8.00 - 9.00 uur: 0252-534340

West Nile Virus Paard

Deze pagina is op 23 september 2020 bijgewerkt

 

WAT IS DIT VOOR VIRUS ?

Het West Nile virus is een virus dat mensen, paarden en sommige kleine dieren kan treffen. De besmetting gaat via muggen. Meestal is het verloop van de ziekte helemaal onschuldig. In incidentele gevallen geeft het neurologische problemen. In USA heeft dat in 2004 tot veel grote problemen bij paarden geleid, datt kwam weer onder meer controle, maar enting is daar nu het standaard advies. 

In Nederland hadden we nog nooit last van met West Nile Virus besmette muggen. Via onderzoek lijkt de kans dat dit kan veranderen toe te nemen, maar of en welke verspreiding daadwerkelijk volgt, is natuurlijk nog een groot vraagteken.

Een keuze een paard betere bescherming te geven, is vrijwillig en kan per paard gemaakt worden. Hieronder leggen we alles over het West Nile Virus bij paarden stap voor stap verder uit.

 

VERSPREIDING WEST NILE VIRUS WERELDWIJD

Het West Nile virus (WNV) werd eerst gevonden in Oeganda in 1937. West Nile Virus ging zich in de loop der jaren verspreiden naar gebieden rond de Middellandse zee, India en Centraal- en Zuid-Afrika. Vanaf 2000 kwam West Nile Virus ook in Amerika voor (neervallende kraaien kondigden de ziekte aan). Het is inmiddels over Amerika en delen van Canada verspreid. In 2004 liep West Nile in California de spuitgaten uit, 229 paarden overleden aan neurologische verschijnselen. Dit overlijdingscijfer is heel sterk afgenomen. In 2109 waren er slechts 3 gemelde dode paarden. De West Nile enting voor paarden is niet verplicht, maar wordt wel standaard aanbevolen, omdat muggenbestrijding bij paarden lastig is.  

Experts wijzen al jaren op een hoge waarschijnlijkheid, dat we er in Nederland ook een keer mee te maken gaan krijgen. Maar al jaren hebben we er helemaal geen last van. Toch moeten we alert blijven, want recenter nieuws is minder positief.

 

RECENTE ONDERZOEKEN VIA VOGELS

Omdat mensen via muggen ook West Nile Virus kunnen krijgen, wordt er wel bij ons en in buurlanden jaarlijks onderzoek gedaan naar aanwezigheid van het virus. In september 2020 is West Nile Virus ontdekt via niet al te slimme grasmussen (die zich twee keer per jaar laten vangen). De eerste keer droeg de mus geen virus, de tweede keer wel. Een mus is een standvogel, in de tussentijd is hij hoogstwaarschijnlijk Nederland dus niet uit geweest.

Een zwaluw maakt nog geen zomer. Echter, er zijn jammer genoeg ook nog andere onderzoeken, ook in Duitsland zien we in 2018/2019/2020 (2) een echte stijging. Samen vormen onderzoeken sterkere indicatie, dat de kans dat het virus zich naar ons verspreiden gaat verspreiden, niet langer meer nihil te noemen is.

Probleem is vervolgens natuurlijk, dat nog onbekend is, wanneer en hoe groot de besmettingskans in Nederland kan worden.

west nile virus verspreiding

WAAROM ZOEKT MEN VIA VOGELS?

We zoeken via vogels, omdat we een toename West Nile Virus aan de voordeur willen herkennen. Het virus verspreid zich nagenoeg alleen via muggen, in het bijzonder muggen van de Culex-soorten, die besmette vogels prikken en dan ook besmet raken.

West Nile Virus leidt tot veel besmettingen, maar niet tot heel veel zieke mensen en paarden. In 0 tot 90% van de besmettingen, gaan we besmetting niet of niet bewust merken. Zowel bij mensen als bij paarden verloopt een infectie met het westnijlvirus vaak zonder duidelijke verschijnselen. Slechts 10% vertoont milde verschijnselen zoals gebrek aan eetlust, sloomheid en koorts.

Slechts een klein percentage van deze 10% krijgt via WNF last van zwaardere neurologische klachten. Paarden hebben meer last van neurologische klachten dan mensen. Maar al met al is de kans op hele forse schade dus beperkt. In USA waren in 2004 veel paarden met neurologische problemen, wat betekent dat er veel besmette muggen geweest moeten zijn.

 

MUGGEN

We merken vaak dat verschillen tussen virussen, tot de nodige verwarring leidt. Bij WN gaat besmetting altijd louter via bloed, dus niet via een kuchje of snotje of de lucht, maar via muggen.

De verspreiding van WNV gebeurt doorgaans in periodes dat de muggen actief zijn, bij ons is dit gemiddeld van mei tot en met oktober.

Echter, we weten ook dat de molestusmug (Culex molestus) oftewel wintermug sinds 2010 in ons land is en die is weer net iets anders dan de normale mug. Hij gaat niet op non-actief in een warmere winter en zijn larven zitten onder rottend organisch materiaal in plaats van water. Hij is sterk in de minderheid in muggenland, maar prikt het hele jaar door. 

Mensen en paarden kunnen besmet raken, maar de aanwezigheid in het bloed is niet sterk genoeg meer om een nieuwe mug mee te besmetten. Dus een ziek paard is niet besmettelijk voor andere paarden of mensen.

Hoeveel besmette muggen er nu exact in Nederland zijn en gaan komen, is een vraag die we kunnen stellen, maar niemand weet het antwoord.

NEUROLOGISCH RISICO

De kans op de neurologische verschijnselen is gelukkig niet groot. Neurologische gevolgen zijn voor de getroffen patient wel erg naar. Daarom werd in sommige delen van de USA zeer actief aan muggenbestrijding, zelfs vanuit de lucht, gedaan.

Voor paardeneigenaren zijn cijfers over verspreiding ook relevant, omdat het voorkomen van muggenprikken bij paarden natuurlijk veel lastiger is. Voor paarden is er een vaccin ontwikkeld, om bij ziekte de scherpe kantjes terug te dringen.

Omdat overdracht alleen via de mug gaat, hoeft voor bescherming natuurlijk niet de hele paardengroep een enting te krijgen, zoals bij direct besmettelijke ziekten zoals influenza en rhino. Bij WN kan een eigenaar per paard zelf beslissen of hij of zij verhoogde bescherming wenselijk vindt.

Men zag bij de enting tot nu toe weinig bijwerkingen, maar er is helaas wel enige tijd nodig om weerstand op te bouwen (minimaal 6 weken). Als het paard eenmaal zelf ziek is, is enten geen optie.

Wanneer enten wijsheid is, is vervolgens een individuele vraag, waar bij West Nile virus iedereen dus per paard, zelf het antwoord op mag vormen.

 

MOGELIJKE SNELHEID IN VERSPREIDING

Het West Nilevirus is een virus dat zich vermenigvuldigt in vogels. Sommige vogeltypen gaan daar door dood, anderen niet. Het probleem is dat muggen vogels bijten die het West-Nijlvirus dragen en daarna andere vogels, die dan ook geïnfecteerd raken.

Gaan die muggen hun eitjes leggen, dan zijn alle kleintjes ook gelijk besmet. Dan neemt in een specifieker gebied de kans toe, een besmet exemplaar tegen te komen.

Gaat het paard naar landen waar het virus met zekerheid actief is, dan is het zeker handig enting op tijd (7 weken voor vertrek) in overweging te nemen. 

 

DE DEAD END GASTHEER

Het virus stopt in mens en paard en wordt in principe niet verder van paard op paard of van paard op mens of ander zoogdier worden overgedragen, tenzij er bijv. een bloedtransfusie of transplantatie komt. Daarom wordt donorbloed gecontroleerd op WNV. De “dead-end gastheren” hebben echter te weinig virus in het bloed, om het weer verder over te dragen via de mug. 


WAT DOET HET?

De infectie is vaak ongemerkt aanwezig. Men schat dat we het in 90% van de gevallen niet gaan merken, 10% krijgt last van ziektesymptomen. Het geeft weinig of wat verdere griepachtige symptomen: sloomheid, slecht of niet eten en koorts.

Van die 10% schat men dat in ruwweg 30% van die gevallen er hersenvliesontstekingen en duidelijk zichtbare neurologische symptomen volgen: spiertrillingen, ataxie, tijdelijke of permanente verlammingen en gedragsveranderingen. Het vooruitzicht voor deze problematische groep is sterk wisselend. Er is geen medicijn, er zijn wel ontstekingsremmers, vochtbeheersers en neussondevoeding enz. De weg kan zwaar worden, euthanasie is dan vaak noodzakelijk. 

 

VERMOEDEN BIJ HET PAARD

Wannneer we aanleiding hebben om WNV te verdenken, kunnen we via een bloedmonster van het paard een screening uitvoeren op antilichamen tegen het West-Nijl virus en verwante virussen. Eventueel kan deze test ook uitgevoerd worden op hersenvloeistof, dan is het nog betrouwbaarder.

Bij een positieve uitslag moet het West-Nijl virus bevestigd worden door een meer specifieke en bewerkelijke test bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het vormt natuurlijk belangrijke informatie voor de algehele volksgezondheid, wanneer er paarden besmet blijken te zijn in ons land.

 

WAT KAN HELPEN?

Het is bij een uitbraak voor iedereen belangrijk goed te onthouden waar het besmettingsgevaar vandaan komt: niet van het zieke paard zelf, maar muggen zijn en blijven de boosdoeners. Quarantainemaatregelen kunnen gevolgen van dit virus niet tegen houden, muggenbestrijding en vaccinaties wel.

Echter, ook hier geldt dat op het moment dat het paard al ziek is, vaccinatie niet meer toegepast kan worden. Als andere paarden ziek zijn en er klaarblijkelijk besmette muggen zijn, kan het wel, maar het werkt dan pas na 6 weken.

 

VACCINEREN?

Het is prettig te weten dat er een vaccin tegen het West-Nijl virus voor paarden beschikbaar is. Het voorkomt de ziekte niet maar werkt voor vermindering van duur en ernst van klinische symptomen. In Amerika waar WNV al uitbrak, gebruikt men vaccinatie bij paarden al op grotere schaal. Echter in Nederland, waar de ziekte nog niet voorkwam, gebruiken we het natuurlijk nog nauwelijks.

 

  • Duur van immuniteit: 12 maanden na de basisvaccinatie voor WNV lineage 1 stammen. Voor WNV lineage 2 stammen is de duur van immuniteit niet vastgesteld.

Minimale leeftijd voor vaccinatie is 6 maanden. Alleen voor gezonde dieren. Kan tijdens dracht en lactatie worden gebruikt. Als een drachtige merrie 5 à 6 weken voor het eind van de dracht wordt gevaccineerd, kan dat voor het veulen passieve immuniteit gedurende maximaal 4 maanden betekenen.

 

AFWEGING PAARDENEIGENAAR

Paarden die de ziekte krijgen scheiden zelf geen virus uit en zijn dus niet besmettelijk voor andere paarden en ook niet voor mensen.

Het vaccin tegen West Nijl is dan een stukje duurder dan bijvoorbeeld voor influenza, gemiddeld zal dit ongeveer het dubbele bedrag zijn. Echter, een eigenaar kan er bij deze vaccinatie wel voor kiezen om slechts enkele paarden op zijn bedrijf te laten vaccineren omdat bescherming individueel werkt, ongeacht de vraag of de andere paarden op stal gevaccineerd zijn. Het is dus geen groepsbeslissing maar een geheel individuele afweging.

Als het paard naar een gebied reist waar de ziekte frequent gesignaleerd is, is de kans op mogelijke besmetting natuurlijk hoger. Wilt u enten, dan moet dit dus ruim 6 weken voor transport naar dat gebied geregeld gaan worden.

 

MUGGEN BESTRIJDEN WAAR MOGELIJK

Bij West Nile aanwezigheid wordt aangedrongen op muggenbestrijding. Muggen zijn het meest actief zijn gedurende zonsopgang en zonsondergang. Muggen houden niet van wind. Een muggendeken zou het aantal prikken doen afnemen. Ook zijn er veel middeltjes op de markt muggen te vangen.

Een forse toename van de muggen wordt negen van de tien keer veroorzaakt door een nabijgelegen zoetwaterbron of organisch afval. Muggen leggen hun eitjes namelijk in zoet water en muggenlarven leven zelfs tijdelijk onderwater. Een een vijver, rivier, sloot, plas of wetering… Maar ook plassen regenwater die blijven staan door (extreem) hevige regenval trekken muggen aan, evenals volgelopen bloembakken, waterpartijtjes, verstopte dakgoten en regentonnen.

Bij ideale (vochtige en warme) omstandigheden kan een muggenplaag zich binnen slechts enkele dagen ontwikkelen. Het belangrijkste wat je kunt doen om een muggenplaag te voorkomen of bestrijden is ervoor zorgen dat water weg kan lopen. Dus lege bakken en potten in je tuin op z’n kop zetten, dakgoten schoonhouden en regentonnen regelmatig legen. Je kunt er overigens ook voor kiezen om een scheutje plantaardige olie in je regenton te gieten zodat eventuele muggenlarven verdrinken. (Bronnen: GGD, muggenbestrijding).

Denk ook aan organisch afval.

BIJ ZIEKTE ZIJN MOGELIJKE SIGNALEN

Ziekteverschijnselen kunnen binnen 3–15 dagen na besmetting optreden:

  • Koorts en griepachtige verschijnselen
  • Verlies van eetlust
  • Sloomheid, lusteloosheid
  • Slikproblemen
  • Verminderd gezichtsvermogen
  • Hoofd scheef houden of tegen de muur drukken
  • Struikelen
  • Spierzwakte of spiertrekkingen
  • Doelloos of in cirkels lopen
  • Gedeeltelijke verlamming
  • Onvermogen om zonder steun te blijven staan
  • Stuiptrekkingen
  • Coma

 

BIJ EEN NEUROLOGISCH VERLOOP

Niet iedereen weet wat "neurologische aanval" betekent. Het verloop is aan het begin nog niet goed voorspelbaar. Het kan mild verlopen (zwalken enz) maar ook heel snel naar worden. Er is dan helaas geen specifieke behandeling, elke behandeling zal ‘paardondersteunend’ zijn. Als een paard ernstigere zenuwverschijnselen vertoont, kan het paard op een kliniek tussen gepolsterde wanden en een dikke bodembedekking staan. Maar paarden die niet zonder steun kunnen staan, moeten in een speciale draagband worden gehangen. Als een paard niet in staat is om zelf te eten en te drinken kunnen vloeistoffen en voeding via een infuus naar binnen. Andere ondersteunende maatregelen kunnen bestaan uit het toedienen van ontstekingsremmers, bloedverdunners, de dieren in een ‘roesje’ houden enz. Andere keuze is euthanasie.

Het kan vele maanden duren voordat zieke dieren hersteld zijn, als herstel volledig volgt. Als een paard een ernstige hersenontsteking overleeft, kan er uiteindelijk sprake zijn van blijvende schade aan het centrale zenuwstelsel.

Bronnen

https://www.rivm.nl/nieuws/vogel-besmet-met-westnijlvirus.

https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/west-nile-virus-europe-2020-human-cases-updated-24-september-2020

California Department of Food and Agriculture: https://www.cdfa.ca.gov/ahfss/Animal_Health/wnv_info.html