Close Menu
Spoed? Bel 06 55 37 00 00 Op spoednummer geen APP/SMS (doorgeschakeld)
Geen spoed? Bel dan tijdens spreekuur
Ma t/m vr van 8.00 - 9.00 uur: 0252-534340

Maagzweren bestrijden

Maagzweren effectief bestrijden

Paarden ontwikkelen sneller maagzweren dan mensen.

Met goed voeren kunnen we gelukkig wel veel maagzweren voorkomen, maar helaas nog niet alle maagzweren.

Paarden die last hebben van maagzweren of de maag zelf, laten dat meestal zien via gedrag, reactie op lichamelijk ongemak. Lastig punt is dat reacties, ook gevolg kunnen zijn van lichamelijk ongemak vanuit andere oorzaken.

Als er actieve maagzweren zijn, ondermijnen deze het welzijn en de algehele gezondheid van een paard. Maatregelen tegen maagzweren bestaan dus uit preventie en het vertalen van gedragsveranderingen naar concreet beeld van het probleem, zodat we het paard daarna zo gericht mogelijk kunnen helpen.

Op deze pagina leggen we uit, hoe we kunnen verzorgen, dat veel minder paarden langdurig last van maagzweren hoeven te hebben.

 

EEN KLEINE PAARDENMAAG

Paarden zijn herbivoren, gebouwd om de hele dag te eten. Bovendien is de maag van een paard een stuk kleiner, dan de magen van vergelijkbare diersoorten. De relatief zeer kleine maag van het paard is meer ontworpen als doorgeefluik, het heeft weinig opslagfunctie.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

HET BELANG VAN SPEEKSELVORMING

Omdat paardenmagen steeds heel kleine hapjes moeten transporteren, maakt deze maag heel vaak zuur aan.

Het paard is een echte knabbelaar, eet hij geen gras dan staat hij graag op takjes te kauwen, weer even likken aan een steen enz. Bij al die kauw- en likbewegingen maakt hij speeksel aan en dat is erg belangrijk, want dat bevat natriumbicarbonaat.

Natriumcarbonaat geeft zijn maagwand een natuurlijke bescherming tegen de inwerking van het vele maagzuur tegen de maagwand.

Enerzijds kan er dan te veel zuur aangemaakt worden, anderzijds kan er te weinig speeksel gemaakt worden. Bij dit soort verstoringen ontstaan te veel zweren.

 

SYMPTOMEN MAAGZWEREN

 

 

Mensen die ooit een forse maagzweer hebben gehad, weten zelf al dat dat echt geen pretje is, maagzweren kunnen van top tot teen je "hele zijn" gaan domineren. Bij paarden zien we zeker ook hogere kans op darmklachten en verminderd presteren.

Bij een fikse maagzweer gaan mensen spugen, maar paarden kunnen niet spugen en klagen ook niet. De klachten bij paarden zijn per definitie vager. Onthou bij de opsomming van klachten dat de gedragsveranderingen niet allemaal tegelijk aanwezig hoeven te zijn. Het zal niemand verbazen dat dit soort vage klachten stuk voor stuk helaas ook nog hele andere oorzaken kunnen hebben. Oorzaken die je vaak ook niet aan boord wil, maar anders aangepakt moeten worden.

De realiteit is dat uitmuntend voerbeleid, de kans op zweren zeker naar beneden drukt, maar helaas nog niet betekent dat er helemaal nooit maagzweren kunnen komen.

Het is belangrijk te weten dat in praktijk zeker niet alle paarden bij forse maagzweren gaan stoppen met eten. Structureler minder gaan eten, doen paarden namelijk echt niet graag. Toch maar weer gaan eten, is in hun natuur overlevingstechniek. Een verminderde of meer wisselende eetlust komt wel vaker voor.

Een symptoom kan dus zijn dat het paard suffig of juist nukkig wordt. We zien ook vaak dat paarden meer gaan gapen of uit irritatie tandenknarsen of tanden langs hout of tralies strijken. Soms gaan paarden speekselen of krijgen ze koliek.

Volwassen paarden kunnen een hekel krijgen aan de singel, of minder werkwillig lijken. Zo worden maagzweren bovenin bij rijpaarden vaak sneller opgemerkt. Maagzweren geven dan vaak de meeste klachten bij inspanning, want een aangespannen buikspier drukt het zuur in de maag omhoog. Een paard dat niet in volle actie kan komen zonder veel spanning op te bouwen, gaat ook qua lichaamsgebruik meer achteruit, dan vooruit.

Zijn er bovenin slechts enkele hele kleine zweertjes, dan geven zij meestal geen forse veranderingen in gedrag. Door diverse omstandigheden kunnen echter grotere zweren of te veel zweertjes tegelijk ontstaan onstaan. Daar heeft het paard wel last van en ze gaan helaas ook niet vanzelf weer over.

Veulens gaan vaak knarsen, speekselen en erg lang liggen. Als een veulen dat doet, is het belangrijk niet te wachten met het bellen van een paardenarts, want veulens zijn kwetsbaar.

 

MEERDERE OORZAKEN MAAGZWEREN

Een paard kan op diverse momenten even wat minder speeksel gaan vormen. In de praktijk komen maagzweren meestal op, na een iets langere periode van stress of net te lang durende opnameproblemen met voer of verkeerd voer. Sommige bestanddelen in voer geven meer zuurvorming en irritatie in de maag.

Langere tijd stress in het lichaam is met zekerheid een aanjager van maagzweren. Net als bij mensen geldt ook bij paarden, dat het ene karakter heftiger op stress gaat reageren dan het  andere. Een paard dat in de koppel onzeker is en veel wordt weggejaagd, heeft minder eten en veel meer dagelijkse stress. Een overleden hele goede vriend kan een periode stress geven, daarna opeens voor het eerst maagzweren, is geen toeval. Dat maagzweren vaak samen gaan met onbehandelde zwaardere gebitsproblemen of langdurig veel pijn elders in het lichaam, is ook geen toeval. Ook bepaalde medicatie kan een hoog stressniveau voor de maag veroorzaken. In uitzonderlijke gevallen zien we ook wel allergie of auto-immuun ziekte als oorzaak.

Koliek kan door maagzweren komen, paarden met maagzweren reageren vaak gevoeliger op kleine voerveranderingen. Gelukkig zien we andersom niet dat bij paarden met iets zwaardere koliek, die soms echt langer moeten vasten, altijd gelijk heel veel maagzweren ontstaan. Ga dus nooit een paard moet koliek toch zo maar voeren, uit angst voor maagzweren, want dat doet meer fout dan goed.  

 

MAAGZWEREN KOMEN VOOR BIJ ALLE PAARDEN!

Er is veel onderzoek gedaan naar maagzweren bij racepaarden, omdat men daar veel extra motivatie heeft de performance te verhogen. Hier kwamen dan schrikbarende cijfers uit want juist racepaarden leven onder omstandigheden waar maagzweren extra snel ontstaan.

Bij ‘gewone’ sportpaarden komen maagzweren gelukkig beduidend minder vaak voor dan bij paarden die echte zwaar sportieve activiteiten uitvoeren zoals volbloed renpaarden (80-90%) en endurance paarden (70%). Gelukkig liggen bij spring- en dressuurpaarden, de grootste takken van sport, de percentages al lager. Bij dressuur en springpaarden die onder nette en gedegen omstandigheden getraind worden is er uiteraard veel minder extreme lichamelijke stress en zal deze factor steeds dichter staan bij recreatief gebruik. Uiteindelijk is zo recreatie verreweg de grootste en dus zeker ook belangrijkste tak van de paardenliefhebberij.

 

bron: zoetis

Ook in de natuur hebben paarden last van maagzweren. Het is romantisch en prima te denken dat in de natuur alles duizenden malen beter voor het paard was. Maar echte natuur is er in Nederland zeker niet meer en we kunnen ons natuurlijk ook afvragen of paarden in alle gebieden het even goed hadden.

Een echt gezond paard dat nooit maagzweren had, kan gelukkig best een dag zonder voer, zonder gelijk veel of grote blijvende zweren te ontwikkelen. Gelukkig, anders zou iedere vorm van koliek gelijk altijd een dubbel probleem zijn. We zien dus ook na het vasten, genoeg paarden die helemaal geen maagzweren hebben op de camera en ze daarna ook nooit gaan krijgen. Als we op de camera geen zweren zien bij een paard dat al voor het vasten wel signalen van maagzweren vertoonde, komt dat niet uit een duim, maar zijn maagzweren terdege uitgesloten via mooie kipfiletachige beelden.

Men houdt soms ook graag vol dat maagzweren een topsportpaarden probleem is. Maar kijk liever naar een individueel paard, hoe staat hij er bij? Te veel of te grote maagzweren komen ook voor bij paarden die helemaal niet in de sport lopen, maar bijvoorbeeld de hele dag op de wei staan. Vergeet ook zeker veulens niet, die soms onregelmatig of met te lange tussenpozen melk krijgen. Veulens zijn juist bijzonder gevoelig omdat bij veulens de zuurgraad van het maagsap hoog is.

Ook als nog of niet meer met paarden gereden wordt, kunnen ze nog wel te veel maagzweren ontwikkelen. Maagzweren kan bij ALLE paarden de conditie achteruit zetten.

Gezien de aard van de aandoening zullen er altijd maagzweren zijn en zullen we een nul procent nooit kunnen bereiken. Maar met alle verbeteringen die de laatste jaren zijn doorgevoerd om maagzweren te voorkomen en bestrijden, zijn veel paardeneigenaren serieus op weg percentages uit onderzoeken steeds ver terug te drukken.

 

OBESITAS EN MAAGZWEREN

Ook bij paarden die veel te dik zijn en hele dagen eten en ontspannen mediteren in een paddock, vinden we maagzweren op de camera.

Dat is logisch, als we onthouden wat de oorzaken van maagzweren kunnen zijn.

Obesitas paarden zijn echter ook nog extra gevoeligheid voor hele andere problemen, die veel slechter behandelbaar zijn en meer negatief effect op welzijn kunnen geven, dan alleen maagzweren in het bovengebied.

Laat maagzweren geen motivatie zijn, voor het gaan vormen van obesitas!

Obesitas geeft juist bij paarden grotere risico's op veel zwaardere en langdurig ongemakken. Denk niet alleen aan gewrichten maar ook aan hoefbevangenheid. Deze typische paardenaandoening kan in praktijk veel sneller chronisch worden. Gezondheid in de benen is belangrijk voor het welzijn van het paard dat gewoon zeker 24 uur per dag op die benen wil staan. 

Voor menig modern paard geldt tegenwoordig dat iets minder eten en meer ontspannen moeten bewegen op een normale bodem, de hoogste kans op behoud van langdurige gezondheid geeft.

 

MAAGZWEREN BESTRIJDEN ZONDER VERSPILLING

Maagzweren kunnen leiden tot veel ongemak. Gaat het mis en is normale preventie niet toereikend, dan zijn er gelukkig zeer doeltreffende behandelmethoden. Effectieve en goed gecontroleerde medicatie is echter niet heel goedkoop. Echter, steeds bij vage, niet exclusieve klachten via trial and error gelijk ongericht dure medicatie en supplementen gaan geven, geeft geen goed inzicht en leidt zo tot uiteindelijk opgeteld tot echte verspilling.

Door een keer een kijkje in de maag met een scopie te nemen, weet je veel exacter, wat er nu echt speelt en wat we moeten gaan doen, om het paard snel en goed te helpen.

Uit een scopie kan volgen dat er maagzweren zijn, en zo ja welke type maagzweren er zijn. Ook kunnen we het zien als er iets anders in de maag speelt, verderop in de tekst geven we daar ook beelden van.

Er kan ook uit het onderzoek komen dat het paard veel signalen geeft, maar toch geen last van maagzweren heeft, maar van iets anders. Dan weten we ook dat behandeling van maagzweren helemaal niet het pad is, waar we de oplossingen moeten zoeken. 

 

MAAGSCOPIE BIJ PAARD OP STAL OF OP KLINIEK

Via scopie zien we bij maagzweren exact zitten waar ze zitten en hoe ze er uit zien. Zo een onderzoekje kan ook gewoon mobiel op stal. Meer informatie over het gastroscopisch onderzoek staat op een andere pagina. De beelden van de scopie die dan weer bepalen hoe we de meest effectieve medicatie op zetten, want die is afhankelijk van de plaats, de omvang enz.

Om een maagscopie te maken moet het paard wel eerst vasten, anders zien we alleen maar voer en sap op de camera en geen maagwand. Met een slang naar binnen gaan is voor ons vervolgens dagelijks werk. In een iets grotere paardenpraktijk hebben we iedere dag wel paarden met koliek of een maagonderzoek.

Het enige verschil is dat de slang bij de maagscopie iets dunner is dan de slang bij koliek, maar dat maakt het alleen maar makkelijker. Bij maagscopie willen we graag even rustig de hele maag kunnen bekijken dus het paard krijgt eerst een ontspannend roesje. Daarna gaan we met een slang naar binnen. Paarden vinden een slang in de neus natuurlijk wel even vreemd en ze zijn op dat moment ook niet zo doodziek dat ze minder goed gaan op letten, maar echt heel vervelend vinden ze het doorgaans niet. Een paard heeft ook geen reflex tot overgeven, zoals mensen wel kunnen hebben.

Omdat lang niet alle paardenartsen in onze regio investeerden in een maagscopie en kennis bij de omgang met beelden, hebben wij de afgelopen jaren juist extra veel maagonderzoek- en behandeltrajecten doorlopen. Het onderzoek kan met onze apparatuur op de kliniek, maar ook mobiel, bij het paard op stal uitgevoerd worden. Wij kunnen uiteraard ook een biopt maken, als dat nodig zou zijn.

In praktijk zijn de uitslagen zeer regelmatig toch weer net anders dan verwacht. Soms zijn er geen bijzondere zweren of zijn het er bijvoorbeeld juist veel meer of enkele grote, of zitten ze net ergens anders dan verwacht, zien we impactie of horzellarven enz.

Wat de uitslag ook is, het vormt altijd belangrijke informatie, voor het bepalen van een verder gerichte aanpak.

 

SOORTEN MAAGZWEREN

Om een scopie en mogelijke uitkomsten iets beter te gaan begrijpen, even wat anatomie. Bron: www.ulcergard.com (merial)

 

Bij het paard is de maag verdeeld in twee afzonderlijke gebieden met elk hun eigen ‘bekleding’ (epitheel). Het bovenste witte gebied is bekleed met een slijmvlieslaag (de epitheliale mucosa) en het onderste gebied is bekleed met kliercellen (de glandulaire mucosa).

De bovenste slijmvlieslaag (squamous mucosa)

Het bovenste gedeelte van de maag is ontworpen voor het mengen en bergen van de inhoud van de maag. Het is eigenlijk een verlengstuk van de slokdarm en is bekleed met ivoorkleurig verhoornd epitheel. In dit deel zijn geen klieren aanwezig en dit deel is dan ook niet betrokken bij de echte verteringsprocessen. Dit is echter wel de meest voorkomende plaats om zweren te vinden. De bekleding van dit deel van de maag is erg dun en heeft niet veel mechanismen om zich tegen het zuur, geproduceerd door het onderste deel, te beschermen.

De overgangslijn, margo plicatus

De overgang van het ene naar het ander gebied is met een camera erg duidelijk te zien en de lijn die de scheiding afbakent wordt ‘de margo plicatus’ genoemd. Op of net boven deze lijn bevinden zich dus de meeste maagzweren.

De onderste laag met kliercellen (glandular mucosa)

Het onderste deel scheidt de maagsappen uit, nodig om het voer te verteren. Dit deel beschermt zichzelf echter tegelijkertijd door naast het zuur ook extra slijm en bicarbonaat te vormen die de wand tegen de zuuraanvallen beschermen. Deze regio is dus standaard blootgesteld aan zuur, als we hier maagzweren zien, komt dit doordat de beschermingsmechanismen falen.

Hier is helaas niet alles volledig bekend, dit probleem is in praktijk goed en soms opeens veel moeilijker te behandelen.

Het beeld kan aanleiding zijn dingen iets anders te gaan doen, denk aan testjes via biopt of gluten of overstappen op andere medicatie.

 

BEELDEN VAN MAAGPROBLEMEN

Voor de beeldvorming even wat mooie heldere beelden met onze mobiele camera.

Als we geen of slechts heel weinig maagzweren zien, hebben we een schone paardenmagen. Dan weten we dat er andere oorzaken voor het gedrag zijn, deze kunnen dan onschuldiger zijn of nog gemener van aard.

 


 

SPLASH LESIONS

Het mechanische contact (klotsen) van het zuur uit het onderste kliergedeelte tegen het bovenste verhoornde gedeelte kan een oorzaak zijn van vele kleine zweertjes boven de margo plicatus (splash lesions).

Wat belangrijk is, is dat we paarden niet met een hele lege maag gaan laten sporten. Als een paard al enige tijd een lege maag heeft, geef hem dan gewoon alvast een kwart plakje ruwvoer, vlak voor of tijdens het opzadelen. Ga liever niet met een lege maag, een trailerrit maken. In de trailer richting wedstrijd wat hooi hangen, is ook nuttig.

Beelden zeggen meer dan woorden, dit filmpje van Cavalor dat wij van hun mogen gebruiken geeft ook zeer heldere beeldvorming. 

 


ESGD PAARDENMAAG

Hier heeft het paard maagzweren in de bovenkant van de paardenmaag. Deze beelden komen vaker voor dan EGGD beelden, zweren in de onderkant van de paardenmaag.

 

 

EGGD PAARDENMAAG

Ongewenste beelden in de onderkant van de paardenmaag. Deze behandelen we weer net iets anders, want dit is niet exact dezelfde aandoening.

Zeker bij deze variant kunnen er ook andere oorzaken zijn. Als deze bij intensieve behandeling toch niet weggaan, kunnen we ook nog uitgebreider onderzoek gaan doen. Er kan voedingsintolerantie getest worden. Ook is kan het wijs zijn een biopt nemen, dan gaat onze paardenarts een stukje weefsel pakken en dat gaan opsturen naar het lab, om te onderzoeken wat voor structuur het is. Een biopt nemen, kunnen we ook uiteraard mobiel, want dat doen we met dezelfde camera.

 

MAAGIMPACTION

Tijdens het onderzoek kan ook naar voren komen, dat zelfs na vasten, de maag niet goed leeg gaat. We noemen dit impaction. Impaction is natuurlijk ongewenst. Er ligt letterlijk een bal zwaar in de maag te zijn.

 

 

HORZELLARVEN OP DE MAAGSCOPIE

 

In kleine hoeveelheid geven deze geen problemen, maar grote hoeveelheden zijn niet goed voor de conditie van een paard. De mogelijke vorming van veel horzellarven in de maag, is een van de redenen dat je in december, als er geen eitjes meer gelegd worden, wel met Equest Pramox wilt gaan ontwormen. Als je veel gele eitjes ziet, probeer deze dan ook weg te schrappen.

Deze standaard ontworming is dus een uitzondering op het beleid in de rest van het jaar, waar we in verband met resistentievorming liever ontwormen naar behoefte. Dan wordt dus meestal eerst gekozen wordt voor mestonderzoek.

 

MEER INZICHT IN DE OORZAKEN

Ook bij paarden die goed gevoerd worden zien we toch ook nog maagproblemen. De bacterie (Helicobacter pylori) die bij mensen uiteindelijk wordt gezien als hoofdoorzaak van maagzweren speelt bij paarden voor zover bekend geen rol.

Ook bij paarden weten we veel, maar dat betekent nog niet dat bij paarden alle vragen volledig beantwoord zijn. Met name de maagzweren in het onderste gedeelte kunnen meerdere oorzaken hebben.

 

VOER BETER VERDELEN OVER DE TIJD

Een wild steppe paard dat de hele dag kan grazen, heeft het paard van nature een voortdurende productie van maagsappen/zuur voor de spijsvertering. Dit betekent continu, 24 uur per dag en 7 dagen in de week een productie tot 9 liter zure vloeistof per dag. Ook als paarden niet eten gaat de productie van zuur door, in tegenstelling tot de mens waar de maagzuurproductie pas op gang komt rond etenstijd. Het is dus belangrijk rondom de klok van 24 uur, de voeropname goed te verdelen.

Natuurlijk is een keer even niet eten of een keer stress niet altijd gelijk een groot langdurig maagzweren probleem. Daar mogen we heel blij mee zijn, want dan zouden paarden nooit even ziek kunnen zijn, zonder gelijk zweren te krijgen.

Het is met name langdurige stress en langere tijd steeds weer te weinig ruwvoer en kauwen, dat grotere kans geeft op toename van zweren. De reden dat stress een factor is, is omdat bij stress de doorbloeding van maag kan verminderen waardoor de wand extra gevoelig gaat worden, de maag kan gaan samenknijpen waardoor het zuur uit het onderste gedeelte boven de scheidingslijn (margo plicatus) komt en etsend kan gaan inwerken op het onbeschermde gedeelte daarboven.

Het ‘eetgedrag’ is een belangrijke factor. Tijdens het eten van ruwvoer maakt het paard ruim speeksel aan, speekselmenging van voer is de eerste belangrijke stap in het verteringsproces. Speeksel is belangrijk als glijmiddel door de slokdarm, zorgt ervoor dat het voer goed mengt met de maagsappen en werkt ook als buffer tegen het maagzuur. Ter vergelijking: voor een kilo ruwvoer is 40min kauwtijd nodig, en wordt 3.5L speeksel gevormd tegenover 10min kauwtijd en 1L speeksel bij een kilo krachtvoer. Bovendien wordt ruwvoer in de maag ook langzamer verteerd dan krachtvoer waardoor ruwvoer langer in de maag aanwezig blijft wat nuttig is gezien de voortdurende zuurproductie.

Wanneer een paard een langere tijd geen goed kauwgedrag heeft (geen tijd krijgt, een gebitsprobleem, geen zin in eten heeft) wordt de maag gedurende die periode steeds weer onderworpen aan zuur zonder de bufferende en neutraliserende werking van voer en speeksel.

Te veel suikers zien we niet graag als voer, want ze maken de maag zuurder.

Veulens zijn bijzonder gevoelig omdat de zuurgraad van het maagsap relatief hoog is. Bovendien zijn zij in de eerste periode van hun leven voornamelijk van melk afhankelijk en kunnen zij niet beschikken over de bufferwerking van ruwvoer.

Met een te lang leeg staande maag, heel hard gaan werken is niet handig. Het mechanische contact (klotsen) van het zuur uit het onderste kliergedeelte tegen het bovenste verhoornde gedeelte kan een oorzaak zijn van vele kleine zweertjes boven de margo plicatus (splash lesions). Sommige paarden eten niet als de trailer rijdt. Het is heel slim paarden die veel op pad gaan, eerst te gaan leren dat een trailer een veilige plek is, waar hij dus ook kan eten. Zo leert het al dat als u een keer wat verder of langer weg met hem weg bent, dat extra laagje hooi te eten. Ga dus vooral wel leuke dingen doen met een paard, maar bouw gewenning geleidelijker op.

Tot slot kan langdurig gebruik van geneesmiddelen, waaronder ontstekingsremmers (NSAID’s), het ontstaan van maagzweren in de hand werken. Deze medicijnen hebben namelijk als bijwerking dat de beschermende laag van het kliergedeelte wordt aangetast. Deze maagzweren zitten dan ook veelal in het onderste kliergedeelte van de maag. Het gaat dan om langdurig gebruik, het lichaam heeft langdurig pijn en dat is op zichzelf ook al een aanslag op de algehele gemoedsrust. Medicatie is soms nodig, maar soms komen daar dus maagbeschermers bij.

 


GERICHTE BESTRIJDING VAN MAAGZWEREN

Gelukkig zijn we door slim management in staat heel veel maagzweren bij paarden te voorkomen en anders weer op te lossen. Slechts bij enkele paarden ontmoeten we na gerichte behandeling een chronische gevoeligheid. Dan heeft het paard vaak ook nog andere problemen.

Het meest effectieve behandelplan is afhankelijk is van de locatie en de omvang van de zweren. Omeprazole is de best werkzame stof. Momenteel is er slechts 1 werkzame stof “omeprazole” (onder meerdere merken uitgebracht) goedgekeurd en wereldwijd ingezet tegen maagzweren bij paarden.

In de normale wedstrijdsport is deze stof niet verboden. Juist in de draf en rensport is starten bij gebruik van dit middel, niet toegestaan. Dat is jammer, want omeprazole werkt ook  preventief en dat lijkt bij deze sport wel handig.

 

GOED GECONTROLEERD PRODUCT

Met omeprazole en medicijnnamen wordt helaas wel eens gerommeld, terwijl de exacte samenstelling voor paarden hier echt goed moet kloppen voor goed resultaat. Wij gebruiken een specifiek voor paardenmagen ontwikkeld en samengesteld, zeer goed gecontroleerd eindproduct.

 

 

Er zijn opvallend veel middelen tegen maagzweren te koop, waarvan het zeer onduidelijk is of helaas helemaal niet onduidelijk is, dat het doet wat de tekst op de verpakking beloofd. Maatregelen tegen misleidende communicatie zijn niet in het vooruitzicht. Er wordt van hogerhand alleen ingegrepen als er gevaar ontstaat voor de volksgezondheid bij consumptie van paardenvlees of er zware risico's kunnen ontstaan voor de gehele paardenstapel, zoals bij bijvoorbeeld resistentie tegen wormmiddelen het geval is. Maagzweren zijn echter niet besmettelijk en niet direct dodelijk, dus er is geen vorm van regulering in het vooruitzicht.

Dat is wel een beetje jammer, want maagzweren zijn voor het paard lastig genoeg.

Wil je de kosten voor gezondheid terugdringen, probeer dan waar mogelijk preventie beter te regelen. Komen er dan toch signalen die echt lijken op maagzweren, ga dan liever niet rommelen met middelen waarvan de werking niet kon worden aangetoond en/of de constante samenstelling niet nauwkeurig genoeg wordt gecontroleerd. We moeten onthouden dat het op zetten van gericht onderzoek hier relatief zeer eenvoudig is en wereldwijd de markt met paarden enorm groot. Een serieuze fabrikant kan hier best wel zorgen voor "proof of the pudding".

Komen er dan toch nog een keer echte maagzweren, dan is diagnose en werken met de meest effectieve middelen ter bestrijding van die maagzweren uiteindelijk efficienter dan met de toverhoed op gaan rommelen tegen  "misschien-maagzweren" met "misschien-werkende-middeljes".

Met meer preventie kunnen we het aantal paarden met maagzweren terugdringen. Maar gezien de overige oorzaken komen we helaas nooit volledig naar nul procent. Het is ook zeker geen algeheel brevet van onvermogen in de zorg voor het paard, zijn maag te laten onderzoeken.

De meeste paardenziektekostenverzekeraars vergoeden daarom ook geen trial en error pogingen met omeprazol, zeker niet van onbekende samenstelling. Ook al zou dat wel goedkoper voor verzekeraars zijn. Men ziet terecht liever eerst een klinkende diagnoses en goed behandelplan.

Goede preventie, het normaliseren van trainingsmethoden (chronische stress versus de uitdagende samenwerking) en effectieve behandeling van oorzaken. Als je conditie van het paard serieus neemt, wil je gezeur door maagproblemen niet groter maken, dan dat het hoeft te zijn.

Via deze combinatie kunnen we met zekerheid bereiken, dat paarden gemiddeld veel minder last van maagzweren hebben.

 

SAMEN MET ALGEHELE PREVENTIE

Inzake het stal en voermanagement, zien we over het algemeen dat op veel stallen waar we komen, er steeds beter gevoerd wordt. We zijn dol op slowfeeders, maar houdt wel het gebit in de gaten.

Het voldoende frequent voeren van ruwvoer is echt een belangrijk middel om bij gevoelige paarden maagzweren te voorkomen omdat hierbij optimaler gebruik kan worden gemaakt van de speekselproductie. Bij voorkeur zien we graag dat paarden minimaal 3 keer, verdeeld over de dag, ruwvoer gevoerd krijgen. Zeker voor paarden op vlas of houtvezel is het van belang dat er op tijd weer wat te knabbelen is.

Net als bij mensen zijn er grote verschillen tussen paarden in de aanleg snel te dik of te dun te zijn. Slowfeeders kunnen het paard langer bezig houden. Niet alle paarden kunnen goed om gaan met onbeperkt hooi. Overgewicht bij paarden is veel gevaarlijker dan bij mensen, omdat we weten dat paarden met overgewicht gemiddeld sneller hoefbevangen gaan raken. Hoefbevangenheid kan zo pijnlijk worden dat iedere vorm van pret in het leven weg zakt.

Daarom zijn wij er geen voorstander van ieder paard onbeperkt te laten eten, zeker niet als paarden via hun omvang al laten zien dat ze in een serieus verhoogde risico zone komen. Pas het management liever anders aan.

Over het algemeen is het voeren van veel suikerrijk krachtvoer al sterk teruggedrongen. Indien een paard over voldoende ruwvoer kan beschikken is het echter zelden nodig een zeer groot atletisch type paard meer dan 3-4kg krachtvoer te geven, ook niet deze superatleet hoog in de sport loopt. Een kleiner paard krijgt dus veel minder tot niks.

Verreweg de meeste paarden kunnen het gehele jaar door zonder krachtvoer, mits er aanvullende vitamines en mineralen komen. Let op, hier staat niet dat ieder paard zonder krachtvoer kan. Het is zeer afhankelijk van het type paard en bewegingsschema.

In het algemeen zien we gelukkig in de praktijk dat een paard bij het overslaan van een voerbeurt of een keer vasten bij koliek enz, er bij normale gevoeligheid zeker niet direct heftige maagzweren ontstaan. Weidegang zou kunnen zorgen voor een continue opname van ruwvoer en is de meest natuurlijke preventieve maatregel ter voorkoming van zweren. Echter, een wei is niet overal hetzelfde. Zo moet er dan wel gras op de wei staan.

Zeker in ons stukje Nederland, staan de weilanden nogal vol. Een dag wat minder gras, is niet gelijk altijd een probleem, maar voortdurend langere tijd te veel zuur kan wel een probleem geven. Op tijd hooi bij gaan voeren, terwijl het paard op het weiland staat, is dan goed. Dan zijn er minder problemen in de winter.

 

EXTRA PREVENTIEVE MAATREGELEN

Mocht een paard terugkerende stress hebben tijdens een bepaalde gebeurtenis, zoals bijvoorbeeld bij verhuizen, nieuwe groep, voor het eerst op pad enz of reeds bekend zijn dat het vatbaar is voor zweerontwikkeling, dan kunt u overwegen het paard voor die gebeurtenis Equitop Pronutrin kunnen geven. Dit product legt een extra beschermend slijmlaagje in de maag zodat het zuur de maagwand niet kan irriteren. De werking daarvan is aangetoond. Ook kunt u om Omeprazole vragen, als u al weet dat het paard gevoelig is.

Onderzoek toont ook aan dat een hoog zetmeel- en suikergehalte in het krachtvoer sneller kan leiden tot maagzweren, terwijl vet eerder een beschermende functie lijkt te hebben. Zeker bij paarden die snel veel stress hebben, is het handig daar rekening mee kunnen houden. Soms is het handig vet aan het voer toe te voegen in de vorm van maisolie. Luzerne zijn de meningen over verdeeld en er zijn meerdere varianten. Paarden met maagzweren mogen alleen nog de hele zachte en anders niet. 

Sommige partijen hooi bevatten veel suikers, dat kun je met het blote oog niet altijd zien. Een test kost ongeveer 20 euro.

Kortom: zo kunnen heel eenvoudige aanpassingen, gevoelige paardenmagen helpen toch minder snel maagzweren te ontwikkelen.

VERDERE VRAGEN

Heeft u meer individuele vragen over een paard of paarden, bel dan gerust even tijdens het spreekuur voor verdere informatie.