West Nile Virus
Kennisbank artikel
Het West Nile Virus is geen buitenlands virus meer
Wat maakt West Nile voor paardeneigenaren bijzonder?
Er zijn in 2026 voor het eerst in Nederland behoorlijk veel besmettingen bij mensen en paarden met het West Nile Virus. Deze geven helaas aan dat West Nile niet langer een buitenland virus is. Omdat paarden beschermen tegen muggen moeilijker is, is preventie via vaccinatie mogelijk. Het is bij deze vrijwillige vaccinatie altijd een persoonlijk antwoord of je dat als eigenaar wel of niet wil gaan benutten. Op social media speelt veel emotie de overhand en er staan weer de nodige sterk gekleurde beelden.
Veel mensen willen dan toch liever gewoon gelijk eerst goed weten wat het West Nile Virus nou eigenlijk exact wel en niet is. Laten we voorop stellen: welke omvang het exact gaat ontwikkelen, dat weet natuurlijk niemand erg exact. De ervaring met West Nile is dat de virusverspreiding ook per jaar behoorlijk kan gaan verschillen.
We geven je op deze pagina graag meer overzicht wat het virus exact is en doet. Tevens geven we informatie hoe het specifieker in de regio waarin wij werken en adviseren tot nu toe aanwezig is.
Vaccinatie tegen West Nile Virus paard
Bijzonder aspect is dus dat er bij paarden een vaccinatiemogelijkheid is. Deze pagina geeft je alle informatie over het virus zelf, de ziekte en de verspreiding, ook in onze regio. Op een specifiekere pagina beschrijven we uitgebreider hoe deze vaccinatie voor paarden wel en niet werkt.
Is West Nile alleen voor paarden een mogelijk probleem?
Het West Nile virus is een virus dat in mensen, paarden en sommige kleine dieren kan belanden. De besmetting gaat via muggen. West Nile bij paarden is niet exact hetzelfde als bij mensen.
Meestal is het verloop van besmetting met het virus gelukkig ongemerkt en helemaal onschuldig. Echter, in incidentele gevallen ontstaan serieuze neurologische problemen en weinig herstel. Bij paarden ligt dat percentage iets hoger. Bescherming tegen muggen is bij paarden veel lastiger dan bij mensen. Bij paarden is er hierdoor echter wel in het verleden een vaccinatie ontwikkeld.
Alles bij elkaar wordt communicatie zo toch een paardspecifieker onderwerp.
Is West Nile Virus een nieuw virus?
West Nile is nieuw voor veel Nederlanders. Maar het is zeker geen nieuw virus. Het West Nile virus (WNV) werd al in 1937 genoteerd in Oeganda. West Nile Virus ging zich in de loop der jaren verspreiden naar gebieden rond de Middellandse zee, India en Centraal- en Zuid-Afrika. De verspreiding ging langzaam verder en pas vanaf 2000 werd het West Nile Virus ook in Amerika en Canada aangetroffen in hopen neervallende kraaien. Mondjesmaat werd ook Zuid-Europa vaker getroffen.
In 2002 liep West Nile in California opeens enorm op, 15000 “confirmed horse cases”. Paarden die niet allemaal gelijk overleden maar wel kwam er veel plotselinge noodzakelijke euthanasie vanwege verlammingsverschijnselen die niet meer weg gingen. Een paard is een vluchtdier, staat van nature 22 uur per dag op de benen en ontwikkeld als het langduriger niet goed kan bewegen erg snel allerlei extra medische compicaties.
Je kunt je dus voorstellen dat men in het buitenland toen al echt een behoorlijke hekel aan dit virus ging krijgen. Omdat muggenbestrijding bij paarden in praktijk gewoon simpelweg vele malen lastiger is dan bij mensen, raakt het paarden nog meer. Daarom zijn er toen voor paarden vaccinaties ontwikkeld.
Inmiddels is het overlijdenscijfer daar weer sterk afgenomen. In 2023 waren er bijvoorbeeld 343 bevestigde “cases” van neurologisch west nile en 1/3 van deze paarden zijn overleden. Gezien de geschiedenis, is het logisch dat daar meer gevaccineerd wordt wat invloed heeft op cijfers. Maar ook leren cijfers ons dat er schommelingen zijn in het aantal niet gevaccineerde paarden die jaarlijks getroffen worden.
We gaan gelijk uitleggen waarom deze schommelingen er zijn. Ook de afgelopen jaar van 2024 naar 2025 zagen we bijvoorbeeld in Zuid-Europa opeens even een afname van de besmettingen. Want ook het weer, droog en koud voorjaar, speelt bijvoorbeeld een rol. Muggen houden erg van warme en natte omstandigheden. Het jaar 2026 was erg droog, maar heeft nu een nat staartje.
Niets is zo snel veranderlijk als het weer en muggenpopulaties, wat exactere voorspellingen op jaarbasis lastiger maakt.
Voor paardenhoudend Nederland geldt nu in 2026 dat WestNile geen buitenlands virus meer is. Het geeft op paardenartsenpraktijken veranderingen. In de spoed maar ook inkoop vaccinaties. Normaal kochten we de vaccinatie eigenlijk voornamelijk in voor voor paarden die op ver transport gingen. In 2026 zitten we begin oktober in onze regio al op meerdere neurologische West Nile incidenten en twee keer was euthanasie nodig. West Nile dreigde al jarenlang naar ons toe te komen en neurologische verloop raakt ook gewoon paarden die nog heel jong en overigens kerngezond zijn en nog een mooi leven voor zich hebben. Dat maakt West Nile nog eens extra frusterend.
Nederland tot 2025
Dat West Nile ook naar ons land trok, wisten we al. Omdat mensen ook West Nile Virus kunnen krijgen, wordt er bij ons en in buurlanden al jaren jaarlijks onderzoek gedaan naar aanwezigheid van het virus in vogels, de verspreiders.
In Nederland hadden we daarbij heel lang nooit een besmette vogel ontdekt. Echter, in september 2020 is West Nile Virus opeens wel ontdekt via de niet al te slimme grasmus (die zich dus niet 1 maar 2 keer per jaar laat vangen voor onderzoek). De eerste keer droeg de mus geen virus, de tweede keer wel. Nu is een mus een standvogel, in de tussentijd is hij hoogstwaarschijnlijk Nederland dus niet uit geweest. In 2022 is aanwezigheid WNV weer vastgesteld in een blauwe reiger in de regio Noord-Holland (noordelijk deel). Dus helemaal weg was West-Nile of de moeraskoorts toen al niet. 2026 is dus waarschijnlijk geen toevalsvlieger met vogels die een keer uit de route vlogen. We zien toch al een iets meer consistente nadering.
Nederland 2025/2026
In najaar 2025 was het helaas toch weer aangetoond in een muggenpopulatie, maar nu ook in paarden. Helaas waren dit geen zogenaamde facebookdiagnoses, vaststelling kwam via een neutrale betrouwbare bron.
In september 2025 was er in Zuid-Holland al bij 1 paard met neurologische symptomen, besmetting vastgesteld via bloedonderzoek. Dat paard had het helaas niet meegenomen via besmetting bij verblijf in het buitenland. Vervolgens is via verder onderzoek op deze stallocatie bij meerdere paarden anti-stoffen tegen WNV aangetoond. Dat wees er al op dat meerdere dieren ooit infectie hebben doorgemaakt of zijn gevaccineerd. Aangezien ze natuurlijk niet waren gevaccineerd, (er wordt nauwelijks gevaccineerd en dan ga je daarna niet naar antistoffen zoeken) ging het hier helaas al echt om infecties, die in Nederland zijn opgelopen. In 2026 bleef het lang stil, warme droge zomer, maar in het najaar zien we dus toename. Dat begon vooral met schrikbarende cijfers rondom Rotterdam, maar begin september was het eerste positief geteste geval in ons praktijkgebied. Sinds begin september is de test op aanwezigheid West Nile niet meer gratis, want men hoeft niet meer te onderzoeken of het er is.
Over het algemeen wordt alleen getest bij neurologisch West Nile en dan nu dus ook niet meer altijd.
We hadden in september 2026 echter helaas al meerdere neurologische paarden in behandeling.
Relatieve risico?
Veel mensen zullen het virusrisico uiteraard graag in relatie blijven zien tot de werkelijke omvang van persoonlijker risico. Vervolgens is dan natuurlijk onbekend, hoe snel verspreiding dan in Nederland kan groeien. Verspreiding in Europa gaat tot nu toe gelukkig steeds veel langzamer dan destijds even in de VS. Maar als het er is, is er nergens volledige garantie meer, dat verspreiding ieder jaar langzaam blijft gaan, zonder piekvorming.
Bij West Nile bij paarden iets vaker neurologische gevolgen
Paarden hebben gemiddeld wel iets meer last van het verschijnen van neurologische klachten dan mensen.
In de VS is de totale virusdruk heel snel heel hoog opgelopen. Maar dat wordt waargenomen door de relatief sterkere toename in de paarden met neurologische problemen.
Een paard dat lange tijd niet kan staan, is zeer problematisch. Dat vinden mensen soms moeilijk te begrijpen. Een paard zijn lichaam is echt niet geschikt voor langdurig liggen. Naast de hoge kans op blijvende restschade door het virus zelf, wordt de kans op complicaties relatief hoger.
Een neurologisch verloop waarbij het paard uiteindelijk niet meer zelf op kan staan, leidt tot een lange problematische weg en lagere kansen op voldoende fijn herstel. Wat paardvriendelijkheid is, mogen we gelukkig nog wel altijd zelf bepalen. Bij te ernstige neurologische trajecten volgt in praktijk dus vaak tijdige euthanasie en geen ellenlange lijdensweg waarbij paarden gaan opstaan, zich keihard tegen de muur gaan laten vallen, omklappen enz. Ze blinken bij revalidatie niet uit in voorzichtheid, als vluchtdier wil het staan ook als dat niet kan.
Bij plotselinge eerste neurologisch verschijnselen kan het soms handig zijn om te laten onderzoeken wat de oorzaak is, omdat er soms ook nog sprake kan zijn van ander, wel direct voor andere paarden besmettelijke virus. We kunnen via een testje zeker stellen of het paard West Nile besmet is. West Nile Virus bij paarden is aangifteplichtig maar de stal hoeft uiteraard niet dicht en er is geen onderling besmettingsrisico.
Hoe vaak geeft West Nile Virus echt zieke paarden?
West Nile Virus leidt tot veel besmettingen, maar dan doorgaans niet allemaal gelijk tot heel veel erg zieke mensen en paarden.
Men schat dat in ongeveer 80% van de besmettingen, men besmetting helemaal niet of niet bewust gaat merken.
Zowel bij mensen als bij paarden verloopt een infectie met het westnijlvirus vaak zonder duidelijke verschijnselen. Ongeveer 10% van de paarden vertoont milde verschijnselen zoals gebrek aan eetlust, sloomheid en koorts of zeer milde koliekverschijnselen.
Helaas komen er incidenteel neurologische klachten. Zij veroorzaken, dat we West Nile Virus niet geheel kunnen negeren. Men schat dat 10% sterker afwijkend gedrag ontwikkelen tot ernstige neurologische verschijnselen. Die kunnen verschillen van louter spiertrillingen tot niet meer kunnen staan. Ongeveer 30 tot 50% van DEZE groep van 10% van de besmette gevallen, krijgt sterker neurologische klachten en deze paarden overleven dat vaak niet of niet zoals je hoopt.
Hoe vindt verspreiding van het West Nile virus plaats?
Het West Nilevirus is een virus dat zich vermenigvuldigt in vogels. Sommige vogeltypen gaan daar door dood, anderen niet. Het probleem is dat muggen vogels bijten die het Westnijlvirus dragen en die muggen daarna mensen en paarden infecteren. Mensen en paarden kunnen besmet raken, maar de aanwezigheid in hun bloed is niet sterk genoeg meer om een nieuwe mug mee te besmetten. Dus een ziek paard is ook niet indirect besmettelijk voor andere paarden of mensen.
Gaan geïnfecteerde muggen hun eitjes leggen, dan zijn alle kleintjes ook gelijk besmet. Dan neemt in een specifieker gebied de kans toe, een besmet exemplaar tegen te komen.
Voor paardeneigenaren kunnen cijfers over verspreiding WNV dus opeens wel relevant worden.
Is een West Nile besmet paard besmettelijk?
Het virus stopt in mens en paard en wordt in principe niet verder van paard op paard of van paard op mens of ander zoogdier worden overgedragen, tenzij er bijv. een bloedtransfusie of transplantatie komt. Daarom wordt donorbloed gecontroleerd op WNV.
De “dead-end gastheren” hebben echter te weinig virus in het bloed, om het weer verder over te dragen via de mug.
Kortom: we weten echt heel zeker dat paarden een laatste gastheer zijn en geen mensen of andere dieren besmetten.
Symptomen West Nile Virus paard
Een infectie is meestal ongemerkt aanwezig. Ongeveer 10% krijgt last van ziektesymptomen.
Ziekteverschijnselen kunnen binnen 3–15 dagen na besmetting optreden:
- Koorts en griepachtige verschijnselen
- Verlies van eetlust
- Sloomheid, lusteloosheid, soms mild koliek
Een klein percentage van deze paarden krijgt dan te maken met een neurologisch verloop. Deze is aan het begin nog niet goed voorspelbaar. Het kan mild verlopen (zwalken enz.) maar dus ook heel snel naar worden.
Deze kunnen zijn:
- Slikproblemen
- Verminderd gezichtsvermogen
- Hoofd scheef houden of tegen de muur drukken
- Struikelen
- Spierzwakte of spiertrekkingen
- Doelloos of in cirkels lopen
- Gedeeltelijke verlamming
- Onvermogen om zonder steun te blijven staan
- Stuiptrekkingen
- Coma
Wat gebeurt er bij neurologisch paard met West Nile Virus?
Er is geen virusoplossende behandeling, als neurologisch West Nile zich voor doet, zal elke behandeling zal ‘paardondersteunend’ zijn. Als een paard niet in staat is om zelf te eten en te drinken kunnen vloeistoffen en voeding via een infuus naar binnen. Andere ondersteunende maatregelen kunnen bestaan uit het toedienen van neussondevoeding, ontstekingsremmers, bloedverdunners, de dieren in een ‘roesje’ houden enz.
Als een paard ernstigere zenuwverschijnselen vertoont, kan het paard op een kliniek tussen gepolsterde wanden en een dikke bodembedekking staan. Paarden die niet zonder steun kunnen staan, moeten in een speciale draagband worden gehangen en hebben natuurlijk een slechtere prognose op herstel.
Het kan vele maanden duren voordat zieke dieren hersteld zijn, als herstel volledig volgt. Als een paard een ernstige hersenontsteking overleeft, kan er uiteindelijk sprake zijn van blijvende schade aan het centrale zenuwstelsel. Dan kan West Nile Virus reden zijn voor euthanasie.
Vermoeden West Nile Virus paard
Wanneer we aanleiding hebben om WNV te verdenken, kunnen we via een bloedmonster van het paard een screening uitvoeren op antilichamen tegen het West-Nijl virus.
Bij een positieve uitslag moet het West-Nijl virus bevestigd worden door een meer specifieke en bewerkelijke test bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het vormt natuurlijk belangrijke informatie voor de algehele volksgezondheid en andere paardeneigenaren, wanneer er paarden besmet blijken te zijn in ons land.
Wat zijn opties tegen West Nile Virus paard
Quarantainemaatregelen kunnen gevolgen van dit virus niet tegen houden, muggenbestrijding en vaccinaties wel. Kortom, we moeten het hebben van preventie.
Echter, ook hier geldt dat op het moment dat het paard al ziek is, vaccinatie niet meer toegepast kan worden.
Kan West Nile in de winter komen?
De verspreiding van WNV gebeurt doorgaans in periodes dat de muggen actief zijn, bij ons is dit ruimer genomen gemiddeld van april tot en met november.
Maar bij deze informatie plaatsen we direct een kanttekening, nu we weten ook dat de Culex molestus oftewel wintermug sinds 2010 in ons land is. Die mug is weer net iets anders dan de normale mug. Hij gaat in een warmere winter niet geheel op non-actief en zijn larven zitten onder rottend organisch materiaal in plaats van water. Maar gemiddeld zal hij in de zomer royaler actief zijn. Dit jaar is er echter een hele droge zomer, maar dat zegt nog niets over het najaar.
Enting werkt met hoogste zekerheid als op tijd begonnen is (7 weken voor besmetting). Mocht je bescherming willen verhogen, dan lijkt het handig in het voorjaar te beginnen. Maar later in het jaar starten met de basis kan ook, dan kan ook in het voorjaar nog een booster gegeven worden dus ook hier kan alles.
Muggen gaan weren
Bij West Nile aanwezigheid wordt aangedrongen op muggenbestrijding. Muggen zijn het meest actief zijn gedurende zonsopgang en zonsondergang. Muggen houden niet van wind. Een muggendeken kan het aantal prikken doen afnemen. Ook zijn er veel middeltjes op de markt muggen te vangen.
Een forse toename van de muggen wordt negen van de tien keer veroorzaakt door een nabijgelegen zoetwaterbron of organisch afval. Muggen leggen hun eitjes namelijk in zoet water en muggenlarven leven zelfs tijdelijk onder water. Een een vijver, rivier, sloot, plas of wetering… Maar ook plassen regenwater die blijven staan door (extreem) hevige regenval trekken muggen aan, evenals volgelopen bloembakken, waterpartijtjes, verstopte dakgoten en regentonnen.
Bij ideale (vochtige en warme) omstandigheden kan een muggenplaag zich binnen slechts enkele dagen ontwikkelen. Het belangrijkste wat je kunt doen om een muggenplaag te voorkomen of bestrijden is ervoor zorgen dat water weg kan lopen. Dat is in de polder natuurlijk zeker niet altijd haalbaar.
Bij spoed: niet mailen of appen maar liever persoonlijk contact.
- 06 - 5537 00 00
Indien geen spoed: