Pril geluk

Gynaecologie

Informatie over het drachtig maken van de merrie en de verdere voorbereidingen.

Via kunstmatige inseminatie

Tegenwoordig wordt een merrie meestal drachtig via kunstmatige inseminatie (KI) en er zijn natuurlijk nog andere, meer bijzondere methoden zoals embryotransplantatie. Vanwege onze overige bedrijfsvoering doen wij alleen Kunstmatige Inseminatie en geen diepvries of embryotransplantaties.

In vergelijking met natuurlijk dekken heeft KI -mits er netjes gewerkt wordt- hygiënische voordelen voor de merrie tov natuurlijk dekken. Via KI kunnen ook met één sprong van een hengst, meerdere merries op afstand worden ‘gedekt’. Een nadeel van KI is dat het sperma ondanks alle behandelingen die het ondergaat, toch minder lang vruchtbaar is.

Daarom is bij KI voldoende snel en goed gekoeld transport van sperma en een nauwkeurige eisprong controle belangrijk.

Hengstigheid van de merrie?

Een hengst is het hele jaar vruchtbaar, maar de meeste merries niet. Haar vruchtbaarheid wordt beïnvloed door het weer. De merrie is tijdens de winter en de herfst niet of niet goed “hengstig”. Zonnig en warm weer stimuleert de vruchtbaarheid van de merrie.

De draagtijd is gem. 11 maanden. Zo heeft het in veel situaties de voorkeur te insemineren vanaf eind april tot en met juli. In het voorjaar en de zomer wordt de merrie bij normale omstandigheden om de 3 weken goed hengstig. Het wordt natuurlijk belangrijk, goed op deze hengstigheid te gaan letten.

Bij de meeste merries verandert het gedag, maar niet bij alle merries. Een hengstige merrie kan men vaak herkennen aan het feit dat ze frequenter zal plassen, gaat “knipperen” met de schede en soms wat troebele urine zal laten lopen. Niet alle merries laten de hengstigheid even goed zien. De hengstigheid duurt ongeveer zo’n 5-7 dagen. Een eventuele veulenhengstigheid (dat is de eerste hengstigheid na geboorte van een eerder veulen), komt ongeveer 7-12 dagen na geboorte van dat veulen.

Wanneer inseminatie?

Het ideale moment van insemineren kunnen we via echografie veel exacter bepalen. In de zomer gaan we vroeg in de ochtend de merries scannen, zodat het sperma via de koerier er snel kan zijn.

Echografie kan bij juiste omstandigheden op stal gebeuren of op onze kliniek tussen 8 en 9 uur (wat uiteraard een stuk goedkoper is).

Via echografie kunnen we ook vaststellen of er afwijkingen zijn aan organen welke eventueel met medicijnen, hormonen of operatief behandeld kunnen worden.

Het meest ideale moment, is een inseminatie rond de ovulatie. Het beste tijdstip voor inseminatie is 1-2 dagen vóór het eind van de hengstigheid, omdat de eisprong (ovulatie) rond die tijd plaatsvindt.

Follikel met de eicel

Wanneer een merrie hengstig is, rijpt een blaasje op de eierstok, dit noemt men een follikel. In deze follikel zit een eicel die ook verder rijpt en wat begeleidende cellen. Deze cellen scheiden hormonen af. Wanneer deze follikel een grote van 4 tot 6 cm heeft barst deze open, komt de eicel vrij. De eicel wordt dan opgevangen door de eitrechter en komt op deze manier in de eileider terecht. Op dit moment kan een bevruchting plaatsvinden.

Vers sperma behoudt zijn bevruchtend vermogen gemiddeld 48 uur nadat het in de merrie is ingebracht. Dat maakt het dus erg belangrijk het moment van de eisprong zo nauwkeurig mogelijk in te schatten.

Op stal of op praktijk?

Er is de keuze voor begeleiding op stal (mits de veiligheid van de dierenarts voldoende geregeld kan worden) of het kan op praktijk.

Kom je tussen 8 en 9 op de praktijk (tijdens ons spreekuur), dan zijn er geen kliniekconsultkosten.

Wanneer is het onderzoek op controle dracht ?

Het uitblijven van een hengstigheid is een indicatie, maar geeft helaas nog geen volledig zekerheid, dat er daadwerkelijk een veulen komt. Daarom volgt er normaal altijd nog een controle echo op ongeveer 15-17 dagen na inseminatie. Is de merrie toch niet drachtig geworden, dan kan ze opnieuw worden geïnsemineerd. Maar het maken van deze echo doen we ook, om een tweelingdracht tijdig te signaleren. Tweelingdracht eindigt bij een paard vrijwel altijd in hele forse problemen en daarom geniet het bij constatering sterke voorkeur één van de twee vruchtjes te verwijderen.

Wanneer de merrie hier drachtig is bevonden, is het een goed idee dit onderzoek nog een keer te herhalen. Dit omdat zo’n 15% van de drachtigheden voor de eerste 40 dagen worden afgebroken. Een vervelend percentage, waar helaas nog niemand verandering in kon brengen. Maar als het zich voor doet, kan het handig zijn dit gelijk te weten.

Mogelijke problemen bij de merrie

Niet alle merries worden onmiddellijk en even makkelijk drachtig. Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn, zoals een onregelmatige cyclus, een baarmoederontsteking en een slecht sluitende schede. Bij het gynaecologisch onderzoek van de merrie kunnen ook nog andere afwijkingen worden aangetroffen aan de eierstokken, de baarmoeder, de schede en de vulva.

Een eventueel hysteroscopisch onderzoek of het maken van een baarmoederbiopt kan allemaal gewoon op stal.

Entingschema en voer

Het is belangrijk dat de merrie goed gevaccineerd wordt en goede voeding krijgt omdat dit uiteraard al meegegeven wordt aan het veulen. Uiteraard spreken we dit goed met je door.

Geboorte voorbereiden?

Paarden bevallen relatief snel, in een half uurtje is het veulen er. Vlak voor de geboorte is het handig gebruik te maken van een alarmsysteem en/of een camera.

Als je niet vaak fokt, kan het huren van een alarm handiger zijn dan kopen. Regel dit wel op tijd, zeker aan het begin van het jaar zijn er veel geboorten. Wij verhuren ons eigen alarmsysteem alleen aan onze clienten. Indien nodig vind je hier informatie over het huren van ons Birth Alarm. We kunnen uiteraard ook een alarm in de vulva van je merrie zetten.

Nadert het moment dat het veulen komt, dan wil je natuurlijk ook verder al goed voorbereid zijn. We maakten een aparte pagina met informatie over het verloop van het geboorteproces en de zogenaamde normale waarden.

Als je reden hebt tot twijfel, dan bel je uiteraard gewoon op het spoednummer.

Veel ervaring KI?

Onze praktijk doet alleen KI met vers sperma. Vers sperma is veel langer effectief. Werken met diepvries vraagt om een veel intensievere begeleiding, wat niet zo goed past bij onze overige praktische dienstverlening. De fokkerij is in onze regio relatief erg klein, de grote fokkers kiezen immers al snel voor meer vrije ruimte, dus andere delen van het land. Daarom kunnen wij je alleen helpen met KI met vers sperma.

Via KI met vers sperma, hebben we al heel veel mooie veulentjes gemaakt! De merriebegeleiding hebben we wel erg veel jaren ervaring in, dus er is een relatief hoge succescore. Na de vele merrieseizoenen sinds 2004 zien wij in dit onderwerp nog maar heel weinig “nieuws” voorbij komen. We vinden het halen van een gemiddeld hoge “score” hier heel leuk, want deze is een bevestiging dat heel nauwkeurig werken verschil kan maken!

Maar allerleukst zijn natuurlijk de vervolgbeelden ..

Contact ?

Bij spoed: niet mailen of appen maar liever persoonlijk contact.

Indien geen spoed: