Mijt bij paarden
Kennisbank artikel
Preventie tegen mijt bij paarden
Wat doet mijt bij paarden?
Bij een mijt denk je aan de kriebels. Maar helaas doen mijten bij paarden nog meer dan kriebelen.
Een paardenmijt op de microscoop is te herkennen aan klauwtjes. Hiermee gaat het in de huid “graven en spitten”. Al doende kunnen te veel paardenmijten de huidstructuur en dus ook de beschermingsfunctie van de huid, uiteindelijk heel sterk verzwakken.
Mijt op paardenbenen, kan paarden pijnlijke beenproblemen gaan geven met hogere kans op herhaling van klachten. Dat komt dus omdat door het gedrag van mijten, bacteriën te makkelijk via de huid naar binnen kunnen komen.
Welke schade veroorzaakt de paardenmijt?
Via de gravende mijt ontstaan veel kleine wondjes in de huid. Via die kleine wondjes kunnen schadelijke bacteriën dan weer makkelijker naar de lymfebanen van het paard gaan. Bij ongunstige gevallen zullen deze bacteriën de lymfe steeds sterker beschadigen. We noemen deze gevolgproblemen Einschuss (bacterie aanval op de lymfe, waardoor het been plotseling dik wordt en het paard koorts krijgt) en vaker Einschuss kan weer leiden tot CPL (een chronische slechte huid met zwelling van het been).
Is mijt bij paarden altijd met het blote oog te zien?
Nee, want beenmijten zijn niet erg groot (gelukkig!) en verstoppen zich graag op de huid van paarden met dik haar op de onderbenen (“veel behang”). Het is vervelend dat we mijt niet altijd goed met het blote oog kunnen zien. Vaak leidt aanwezigheid van mijt gelukkig wel tot verandering in gedrag van het paard. Symptomen zijn natuurlijk stampen, schuren en in het eigen been bijten.
Maar het is wel belangrijk te weten, dat niet ieder paard even fel en duidelijk zal reageren.
Hoe zien we mijt bij paarden?
Als er twijfel is en we willen met iets meer zekerheid vast stellen of er mijten zijn, kan gelukkig een huidafkrabseltje gemaakt worden dat dan even onder de microscoop bekeken worden. Dan zijn mijten natuurlijk nog niet altijd , maar veel vaker wel al goed te zien.
Dat dat kan is fijn, want sommige paarden verdragen mijten, zonder er dus iets of veel van te laten zien. Met name grote koudbloedpaarden (Fries, Belg) zijn welhaast expert in het incasseren van pijn en ongemak. Zelfs vormen van hele zware irritatie, daar kunnen ze reactie op blijven onderdrukken.
Is er relatie tussen mijt en mok bij paarden?
Uiteraard komt deze relatie best veel voor, maar er kan zeker ook mok zijn zonder mijt. Wat ook belangrijk is om als paardeneigenaar te weten, is dat bijvoorbeeld mok ook kleine wondjes geeft en er zelfstandig kan zijn (zonder mijt), maar mok ook weer een direct gevolg kan zijn van gravende mijten. In dat geval gaat alleen wassen met betadine en een zalf tegen mok, natuurlijk weinig verbetering geven, want de mijt graaft gewoon door. Dan pak je dus liever eerst de mijt aan.
Waar komt mijt vandaan?
Mijten worden overgebracht via direct contact of via dekens, dekjes en borstels of bijvoorbeeld stro, hout of een stalmuur of hek waar een paard met mijt stond. Mijten kunnen namelijk een tijdje in de omgeving zonder paard overleven.
Ook vanwege de mijten geldt, dat het weer handig is een nieuwkomer in de koppel even apart van de gehele koppel te houden. Dat is preventie tegen verspreiding van infectieziekten, maar dus ook tegen onnodige verspreiding van mijt- en wormbesmettingen. Als je signalen krijgt dat er mijten zijn, dan is het wijs eerst te gaan zorgen dat de mijten helemaal weg zijn of sterk verminderd in aantal, voor dat je deze hoeveelheden mijt los laat in een koppel, waar wellicht ook nog paarden kunnen staan, met tijdelijk minder weerstand.
Welke soorten mijten zien we bij paarden?
Onder paardenmijten bestaan er dus verschillende soorten. De belangrijkste binnen Nederland is Chorioptes equi, de beenschurftmijt. De mijten kunnen zich over het hele lichaam verspreiden en overal jeuk veroorzaken, maar de meest voorkomende soort mijt houdt van paardenbenen. De sterke voorkeur voor benen met veel haar, is natuurlijk dat deze de mijt bescherming geeft tegen de buitenwereld.
Andere mijten zijn bijvoorbeeld Sarcoptes (vooral op het hoofd) en Psoroptes (rug).
Welke paardenrassen hebben snel mijt?
We zien mijt in praktijk bij alle rassen paarden, maar vooral bij de rassen met veel behang, zoals de Fries, de Tinker of de Shire. Die laatste blinkt er in uit.
De mijt nestelt zich heel graag in de dikbehaarde, warme, langer vochtigere kootholten.
Toch is het belangrijk te onthouden dat mijten ook voorkomen bij warmbloeden.
Wat is Einschuss?
Een mijt verzwakt de huid en dat verhoogt de kans op schadevorming in de conditie van het lymfesysteem.
Een probleem wat op kan treden is Einschuss. Via een klein wondje dringt een bacterie binnen en die geeft een acute ontsteking van de lymfebanen. Het is herkenbaar aan een dik, warm en uiteindelijk pijnlijk been en het ontstaan van koorts.
Bij Einschuss is het belangrijk dat het paard voldoende snel adequate behandeling via een paardenarts krijgt, want de schade aan lymfe kan onbehandeld, sneller verder op lopen. Hoe meer schade in het lymfesysteem, hoe sneller de huid slecht zal herstellen.
Wat is CPL bij paarden?
Als alle beschadigingen van de lymfe eenmaal de fase CPL (chronisch progressief lymfoedeem) bereikt heeft, is dat heel vervelend. CPL komt dus ook vaker voor bij koudblouden, maar kan zeker ook bij warmbloeden voorkomen. De huid vormt dikke kwabben en heeft een slechte structuur en zeker onder vochtig haar ontstaat dan het totale walhalla voor bacteriën en de graafmijt.
CPL is helaas nog altijd een moeilijk behandelbare conditie. Het onderdrukt de natuurlijke neiging tot bewegen en kan in ongunstig scenario uiteindelijk het welzijn bij leven erg onder druk gaan zetten. We kunnen de conditie dan soms nog verbeteren door allerlei maatregelen zoals het stimuleren van normale stapbeweging, met verbeterde voeding en manuele behandelingen. Dit is een pakket maatregelen dat in kosten toeneemt en dat je dan uiteraard bij voorkeur totaal moet uitvoeren en ook frequent. Maar per definitie een correctie is.
Kortom: concentreer je niet op mogelijke omgang met CPL maar echt op preventie, we zien dat hier in praktijk nog altijd op relatief goedkope en pijnvrije manier, de meeste winst te behalen valt. CPL zal niet altijd te voorkomen zijn, maar we zien wel dat eigenaren die eerder goed handelen, relatief beduidend vaker slankere benen en eerdere progressies.
Wij hebben zelf zeker ook alle cursussen lymfemassage, lymfetaping enz gedaan. Vervolgens ook veel trajecten gezien van klanten die lymfeexperts inschakelden. Dit leidde er toe dat wij aanwezigheid van mijt en huidschade zullen proberen aan te sturen op direct serieuze aanpak. Niet alles is oplosbaar, maar heb je de keuze, kies dan voor vroege aanpak want die werkt beter voor het paardenwelzijn.
De huidige therapiemogelijkheden bij bestaande lymfeproblemen geeft helaas nog alle reden, mijten op voorhand absoluut niet hun gang te laten gaan.
Half gebruik van middelen?
Is mijt daadwerkelijk aanwezig, dan wil je geen halve maatregelen en dus ook halve wasbeurten, met een spraytje aan de buitenkant van een berg haar. Help elkaar meer volwaardige maatregelen te nemen.
Waarom willen we paardenmijt goed bestrijden?
We zien helaas af en toe weer, dat er nog eigenaren zijn, die het paard zien jeuken maar de mijt onderschatten. Deze gaan soms zelfs bij overduidelijke aanwezigheid eerst modderen met halve “natuurlijke” middeltjes, teatree olie, kurkumakuren. Men wil liever niet de mooie sokken scheren, het wassen verloopt problematisch, men wast het been niet voldoende en hoog genoeg door, met vergeten een kuur te herhalen of maken de omgeving niet schoon enz.
Maar mijten kunnen helaas echt veel schade veroorzaken! Als er echt mijten zijn (!), gaat een huid op termijn alleen maar stukjes verder achteruit. De gevolgschade van mijt is niet vergelijkbaar met een relatief onschuldige kinderhoofdluis of paardenluis.
Men praat graag over de natuur, maar grote trekpaarden, Friezen en Tinkers? Met alle respect, dit zijn fokproducten en fors behaarde benen zijn per definitie een a-functionele toevoeging in rassen. De haardracht heeft niets met aanpassing voor toename van natuurlijke weerstand en gezondheid te maken. Koudbloeden zijn supermooi en superleuk. Echter, mijten en hun rol op toekomstige gezondheid, vragen om eigenaren die bij daadwerkelijke mijtinvasie, daadwerkelijk nuchter na kunnen denken en willen handelen. Bij daadwerkelijke aanwezigheid van mijt, zet men met geen of een halve aanpak, de deuren naar meer gezeur voor het eigen paard maar soms ook voor andere paarden, onnodig extra ver open.
Het is dus heel belangrijk dat iedereen die paarden gaat houden, gelijk goed begrijpt, wat mijt daadwerkelijk kan doen, in paardenbenen.
Stuur dit artikel door aan een stalgenoot
Hoe wil je wassen tegen paardenmijt?
In normale situaties zullen we bij mijt vaak Byemite (geregistreerd voor kippen) afgeven. Je krijgt bij afgifte van dit middel natuurlijk nog de bijsluiter en ook een extra exacte wasinstructie in je mail.
Lees deze mail grondig en voer de hele instructie uit, want niet de stof zelf maar het goede gebruik bepaalt de werking. Bij sokkenpaarden dringt de shampoo minder sterk door tot de huid en kan het minder goed zijn werk doen. Het is echt zeer raadzaam om bij echte mijtinvasie de sokken echt weg te scheren.
Zijn er mijten, maak je paard dan gewoon niet meest populair!
Vind je sokken scheren heel jammer, onthou dan cosmetica voor een paard helemaal niet waardevol is. Je kunt de sokken dan ook zo scheren, dat het lijkt alsof de hele sok er nog is.
Het is echt belangrijk om de gehele instructie goed te volgen, dus ook de herhaling echt in je agenda te zetten. De eitjes gaan namelijk niet dood van het middel en moeten eerst uit komen, zodat je de jonge mijten weer aan kunt pakken.
Als het paard “de benenmijt” heeft en elders niet schuurt, dan de benen wassen en dus ook flink verder DE HOOGTE IN. Pak ook de dwalende beenmijten er nog even bij. Ze lopen namelijk makkelijker dan je denkt.
Bij geziene jeuk op hals/rug/hoofd gelijk het hele paard wassen.
Vergeet echt niet de omgeving ook schoon te maken. Even de box helemaal leeghalen en huishoudelijk schoonmaken en eventuele plekken (kieren!) doorspuiten. De borstels en eventueel halster kunnen eenvoudig in een zak in de wasmachine en de deken even laten reinigen!
Moeilijk?
Een jong paard kan het scheren of badderen ook nog allemaal spannend vinden. Een been kan soms ook al wat gevoelig zijn door kleine kloofjes. Soms heeft een paard met dressuur een minder actief achterbeen dan je wilt en met wassen en scheren is juist snel.
Dat kan goede schoonmaakplannen ontmoedigen. Deze 3 jarige fries dacht dat het de bedoeling was om het bakje om te gooien.
Probeer het eventueel eerst met gewoon water want byemite in jouw oog is niet ideaal. Leer je paard dat het helemaal niet zo eng is. Oefening baart kunst en gaat behandelen moeilijk omdat je paard wellicht gevoelig en talenten voor karate heeft, dan vraag je ons wat om hem of haar iets suffer te maken.
Gaat het eenmaal goed, neem dan ook echt de tijd om het middel goed in te laten werken. Wrijf het water heel zachtjes over de huid, laat het daarna waar mogelijk even goed weken, zeker rondom de korsten werkt het weken nog beter. Werk ook goed omhoog tot de buik. De eerste behandeling zorgt dat de mijten die eieren kunnen leggen vertrekken. Stap 2 wordt de herhaalbehandeling voor uitgekomen eieren, zet deze in de agenda want die is ook heel belangrijk!
Bestaan er supplementen tegen mijt?
Er zijn heel veel middeltjes en nu zelfs ook specifiekere supplementen voor “specifieke weerstand tegen mijt”.
Maar is er mijt, dan is louter gaan experimenteren met kruiden en olietjes, niet een serieus plan te noemen. Dan zien wij dat de eigenaar die serieus scheert en wast en droogt en behandeld en geen andere eigenaren om zich heen duldt die niets doen, gemiddeld beduidend vaker goede resultaten gaat halen.
Wat doen bij slechte beenconditie?
Heeft het paard mijt of al een wat slechtere beenconditie dan is het aan te bevelen de sokken van je paard voortdurend weg te halen. Scheer echter niet te kort, boots de normale huid na en maak geen wondjes met het apparaat. Heb je er moeite mee, dan is het geen schande je een keer door iemand te laten helpen, die veel vaker paardenbenen scheert. Heb je al veel kloven, knip de moeilijke stukjes dan met een ronde schaar.
Geef het paard echt goede paardenvoeding. Beweging stimuleren is heel belangrijk omdat dit de doorbloeding stimulans geeft. Een reeds verdikte huid beweegt minder met de gehele huidbeweging op het lichaam mee. Dat is de reden dat manuele massage -meer trekkingen via de gehele huid die normale natuurlijke loop beweging nabootsen – goed is. Maar voor het beter bewegingseffect is dan uiteraard een hoge en langdurige frequentie nodig. 1 keer per half jaar de huid stimuleren, is natuurlijk minder goed dan het zelf vaker te gaan herhalen.
Wij hebben wel goede ervaringen met steunkousen bij dikkere benen, maar het is echt belangrijk dat je eventuele wisseling in dikte van het been nauwkeurig controleert en de kousen natuurlijk goed aangemeten worden (zeker niet te strak!). Een kous die nat en klef wordt is natuurlijk contraproductief, let op stalconditie en materiaal en timing. Kortom, wat goed werkt, hangt ook af van de mogelijke omstandigheden en de reeds aanwezige conditie.
Wat is het verschil tussen de paardenluis en paardenmijt?
We merken soms dat eigenaren nog niet goed het verschil kennen tussen luis op de peuterspeelzaal en mijt op een paardenbeen. Een mijt op een paardenbeen af te schilderen als een onschuldige luis op de peuterspeelzaal is onjuist. Want de mijt geeft schade aan de huid, openen de route voor bacteriën een aanvalroute richting lymfe op te zetten en kan een grote rol spelen bij zwaar beschadigde CPL benen.
Een paardenluis klinkt ook vies, wil je ook niet graag, maar is dus relatief wel ontzettend veel onschuldiger, waardoor iedere vorm van vergelijking met de paardenmijt, mis gaat.
Is er reeds mijt op een paardenbeen, dan is louter bestrijden met kurkuma of groene klei en teatree olie – onder het mom “ik wil huid echt zo min mogelijk beschadigen”- niet zo handig. Want de schade gaat keihard door als die beestjes hun eierproductie niet staken. Zachte heelmeesters, maken de diepste wonden want opgelopen lymfeschade heelt slecht. Dus de deur voor aanwezige (!) mijt onvoldoende hard sluiten, is een valkuil, waar we voor blijven waarschuwen.
Preventie tegen mijt bestaat uit het zo veel mogelijk optimaliseren van de algehele weerstand van het paard (voeding, beweging, algehele gezondheid maag/darm enz). Maar feit is dat de weerstand dan niet automatisch nooit een dip zal krijgen want er zijn helaas veel factoren die dat kunnen veroorzaken. Staat een paard op een locatie met veel mijten, dan zal zijn weerstand daar niet altijd tegenop kunnen.
Hoe ziet paardenluis er uit?
Mijt wordt nog heel vaak verward met luizen. Luis is wel te zien, dat zijn licht bruine beestjes of kleine witte knopjes (neten) in de vacht. Luizen houden van warme en schonere huid waardoor je ze niet snel op de benen zal vinden, maar eerder rond de romp en hals. Dit kan leiden tot schuren op die plaatsen.
Luizen graven niet, zijn wel irritant maar geven geen onomkeerbare harde schade. Een luis geeft hooguit wat lichte bloedarmoede. Let ook op dat bij luis HET HELE PAARD gewassen moet worden, voor de zekerheid ook de benen.
Is er relatie tussen mijt en schurft?
Schurft kan ook veroorzaakt worden door mijten. Regenschurft wordt ook schurft genoemd maar is eigenlijk een bacterie, dus krijgt een andere aanpak.
Een andere mijt die we bij het paard kunnen vinden is de kippenmijt of rode bloedmijt (Dermanyssus gallinae). Deze hoort bij vogels, zitten in kieren van een hok of stal maar komen bij gebrek aan vogel langs voor bloed van het paard en gaan daarna weer terug naar hun kier. Het paard krijgt er vooral veel jeuk door. Daarom zie je op een professionele stal dus nooit kippen in een paardenbox. Het paard is natuurlijk alle beestjes liever kwijt dan rijk.
Maar belangrijk te weten is dus dat paardenmijt op stal of in de kudde vraagt om tijdige aanpak omdat dit een nog hoger gezondheidsdoel heeft. Waar mogelijk, wil je schade aan het lymfesysteem voorkomen.
Natuurlijk is echt niet ieder wondje en iedere einschuss en CPL te voorkomen.
Door scherper onderscheid en mijten waar nodig voldoende serieus te nemen, drukken we het aantal paarden met problemen graag op het beste moment, fors terug.
Bij spoed: niet mailen of appen maar liever persoonlijk contact.
- 06 - 5537 00 00
Indien geen spoed: